Monoctenus juniperi (Linnaeus, 1758)

Monoctenus juniperi, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının Diprionidae ailesine ait bir testereli arı türüdür. Linnaeus tarafından 1758’de tanımlanmıştır ve adından da anlaşılacağı gibi ardıçlarla (Juniperus) ilişkilidir.

Diprionidae, iğne yapraklı ağaçlarla beslenen testereli arıları (yaprak arıları) içeren küçük bir ailedir. Bu böcekler, adlarını yumurta bırakma organlarının testereye benzeyen yapısından alır; dişiler bu organla bitki dokusunda yarık açarak yumurtalarını içine yerleştirir. Erginlerin bel kısmı daralmamıştır ve iğneleri yoktur; insanlar için zararsızdırlar. Erkeklerin antenleri genellikle tarak ya da tüy biçiminde dallanmış olup dişilerinkinden belirgin şekilde farklıdır. Erginler kısa ömürlüdür ve çoğunlukla ilkbaharda ortaya çıkar; dişiler genellikle erkeklerden daha iri ve tıknaz yapılıdır.

Monoctenus cinsinin üyeleri ardıç (Juniperus) ve servi ailesinin (Cupressaceae) diğer bazı türleri üzerinde gelişir. Larvalar tırtıla benzer, yeşilimsi renkli ve vücut desenleriyle iğne yapraklar arasında iyi gizlenen canlılardır; kelebek tırtıllarından karın bölgesindeki daha fazla sayıdaki yalancı bacak çiftleriyle ayrılır. Larvalar yaprakları kemirerek beslenir, olgunlaşınca toprağa ya da yaprak döküntüsüne inerek bir koza içinde pupa olur. Kozanın içinde bazen birden fazla yıl bekleyebilen ön pupa evresi, ailenin pek çok üyesinde görülen ve olumsuz yıllara karşı bir uyum olarak değerlendirilen bir özelliktir.

Bu türün larvaları başta adi ardıç (Juniperus communis) olmak üzere ardıç türleri ile beslenir. Diprionidae ailesinin bazı türleri, özellikle çamlarda kitlesel çoğalmalar yaparak ormancılıkta önemli zararlara yol açabilir; Monoctenus juniperi ise genellikle düşük yoğunlukta bulunur ve ciddi zarar oluşturmaz. Tür Avrupa’nın büyük bölümünde ve Palearktik bölgenin ardıçların yetiştiği kesimlerinde yayılış gösterir.