Melophagus ovinus (Linnaeus, 1758)

Melophagus ovinus, sinekler takımının Hippoboscidae ailesine bağlı, koyunlarda yaşayan kanatsız bir dış asalak sinektir. Türkçede koyun kenesi olarak bilinir; ancak gerçek bir kene değil, kanatlarını tamamen yitirmiş bir sinektir. Boyu yaklaşık 4–7 milimetredir; kırmızımsı kahverengi, yassı ve kıllı vücudu, güçlü bacakları ve kalın pençeleriyle kene görünümündedir.

Tüm yaşamını konakçısının yünü içinde geçirir ve kan emerek beslenir. Ailenin diğer üyeleri gibi dişi yumurta bırakmaz; vücudunda beslediği tek bir larvayı doğurur, larva kısa süre içinde pupalaşır ve pupa yün liflerine yapışık olarak kalır. Bir dişi yaşamı boyunca yalnızca sınırlı sayıda yavru verir. Asalak, konakçıdan ayrıldığında uzun süre hayatta kalamaz ve hayvandan hayvana doğrudan temasla geçer.

Koyun kenesi, koyunculuğun yapıldığı dünyanın pek çok bölgesinde bulunur. Yoğun bulaşmalarda hayvanlarda kaşıntı, huzursuzluk, kan kaybı ve kansızlık, yünde lekelenme ve deride hasar görülür; bu da yün ve deri kalitesini düşürerek ekonomik kayıplara yol açar. Ayrıca koyunlarda bazı kan asalaklarını taşıyabilir. Kırkım sonrasında sayıları belirgin biçimde azalır; bu nedenle kırkım ve uygun ilaçlama, mücadelenin temel yöntemleridir.

Kuş ve memeli sinekleri ailesi (Hippoboscidae), kuşların ve memelilerin kanı ile beslenen dış asalak sineklerden oluşur. Vücutları yassı ve sert, bacakları güçlü ve konakçının tüy ya da kıllarına tutunmaya uygun pençelidir. Bu ailenin en ilginç özelliği üreme biçimidir: dişi, yumurta bırakmak yerine larvayı kendi vücudunda besler ve neredeyse pupalaşmaya hazır tek bir larva doğurur. Bazı türlerin kanatları tamamen ya da kısmen körelmiştir, bazıları ise konakçıya yerleştikten sonra kanatlarını döker.