Marthasterias glacialis (Linnaeus, 1758)

Marthasterias glacialis, Forcipulatida takımının Asteriidae ailesine ait, iri ve dikenli bir deniz yıldızıdır. Uluslararası literatürde dikenli deniz yıldızı olarak bilinir.

Avrupa denizlerinin en büyük deniz yıldızlarından biridir. Küçük bir merkezi diskten çıkan beş uzun ve uçlara doğru incelen kola sahiptir. Her kol boyunca sıralar halinde dizilmiş, iri, beyazımsı dikenler bulunur ve bu dikenlerin tabanı küçük kıskaç demetleriyle çevrilidir. Rengi yeşilimsi, grimsi, kahverengimsi ya da morumsu tonlarda olabilir.

Kayalık tabanlarda, deniz çayırlarında ve karışık tabanlarda sığ sulardan oldukça derin bölgelere kadar yaşar. Güçlü bir yırtıcıdır; özellikle midye ve diğer çift kabuklularla, salyangozlarla ve başka derisidikenlilerle beslenir. Çift kabukluların kapaklarını tüp ayaklarıyla aralar ve midesini dışarı çıkararak avını kabuğun içinde sindirir. Deniz yıldızları (Asteroidea), derisidikenliler (Echinodermata) şubesinin en tanınan sınıflarından biridir. Vücutları genellikle beş kollu, ışınsal simetrili bir yapıya sahiptir; derinin altında kireçli kemikçiklerden oluşan bir iskelet bulunur. Hareket, su damar sistemine bağlı yüzlerce küçük tüp ayak sayesinde sağlanır. Kopan kollarını yenileyebilme yetenekleri iyi bilinir. Çoğu türde eşeyler ayrıdır; yumurta ve sperm suya bırakılır ve döllenmeden sonra planktonda yaşayan larvalar gelişir. Deniz yıldızları bulundukları ekosistemlerde önemli yırtıcılar ve temizleyiciler olarak dip topluluklarının dengesini etkiler. Pek çok türün midesini ağzından dışarı çıkararak avını vücut dışında sindirebildiği bilinir. Kollarının ucunda ışığa duyarlı basit göz lekeleri bulunur ve bu sayede ışık ile gölgeyi algılayabilirler. Derileri üzerindeki küçük deri solungaçları gaz alışverişine yardımcı olur.

Tür kuzeydoğu Atlantik'te ve Akdeniz'de geniş bir yayılış gösterir. Türkiye kıyılarındaki dağılımı ayrıntılı olarak bilinmemekle birlikte, Akdeniz faunasının bir parçası olarak Türkiye'nin güney ve batı denizlerinde bulunması beklenir. Türün insanlar için bilinen bir tehlikesi yoktur. Deniz yıldızları sudan çıkarıldıklarında kısa sürede zarar gördüğü için doğada gözlemlendikten sonra yerinde bırakılmaları en doğrusudur.