Astropecten bispinosus

Astropecten bispinosus Otto 1823 Astropectinidae familyasına bağlı denizyıldızı türüdür. Akdeniz ekosisteminin yumuşak tabanlı kıyı bölgelerine uyum sağlamış bentik bir canlıdır. Kumlu veya çamurlu deniz tabanlarında yüzeyin hemen altına gömülerek yaşama alışkanlığına sahiptir. Tür adındaki "bispinosus" ibaresi kollarının kenarlarında yer alan belirgin çift sıra dikenli yapıya işaret eder.

Görünüm ve Yapı

Ergin bireylerin çapı genellikle 10 ile 15 santimetre arasında değişiklik gösterir. Vücut yapısı beş adet nispeten uzun sivri ve düzgün kollardan oluşur. Merkezi disk yapısı dar ve belirgindir.

Vücut ana rengi Genellikle koyu kum rengi kahverengimsi gri yeşilimsi tonlar veya açık taba rengindedir. Kolları boyunca kenar plakalarında (marjinal plakalar) uzanan sivri ve belirgin dikenler mevcuttur. Üst marjinal plakalardaki dikenler dik ve oldukça sivri olup kolların her iki yanında düzenli bir hat oluşturur. Alt yüzeyinde yer alan tüp ayakları vantuzsuz ve ucu sivri yapıdadır bu yapı yumuşak kumda hızla ilerlemesini ve kazı yapmasını sağlar.

Yaşam Döngüsü ve Davranış

Tür ayrı eşeylidir. Üreme dönemi genellikle ilkbahar ve yaz aylarında gerçekleşir.

Sperm ve yumurtalarını doğrudan su kolonuna bırakarak harici döllenme yaparlar. Döllenmiş yumurtalardan çıkan larvalar serbest yüzen bipinnaria ve brachiolaria larva evrelerini tamamladıktan sonra dip tabana çökerek küçük denizyıldızı formuna dönüşürler. Gündüz saatlerini genellikle kumun altına saklanarak geçirirler gece ise beslenmek için kum yüzeyine çıkarlar.

Ekolojik İlişkiler ve Beslenme

Astropecten bispinosus etçil (karnivor) ve leşçil bir avcıdır. Yumuşak tabanda yaşayan küçük yumuşakçaları özellikle küçük iki çanaklıları (midyeler ve tarak kabukluları) deniz kestanelerini ve solucanları avlar.

Avlanma davranışı diğer birçok denizyıldızından farklıdır. Avını dışarı çıkardığı midesiyle dışarıda sindirmek yerine bütün olarak yutar. Mide içinde sindirilen yumuşakça kabukları daha sonra ağız yoluyla dışarı atılır. Dip ekosisteminde bentik popülasyonların dengelenmesinde önemli bir rol oynar.

Dağılımı ve Habitat

Akdeniz'in tamamında ve Atlantik Okyanusu'nun doğu kıyılarında yaygın dağılım gösterir. Türkiye kıyılarında Ege Marmara ve Akdeniz'in kumlu kumsallarında bulunur.

Genellikle 2 ile 50 metre arasındaki sığ ve orta derinlikteki temiz kumlu mil veya çamurlu tabanlarda yaşarlar.

Halkın Merak Ettikleri

Bu denizyıldızı insanları zehirler mi veya batar mı. Zehri yoktur ancak kollarının kenarlarındaki dikenler oldukça sivri olduğu için çıplak elle sertçe tutulduğunda batabilir ve hafif batma hissi verebilir.

Sığ sularda yüzerken basılırsa zarar verir mi. Kumun hemen altında gömülü durduğu için üzerine basıldığında canlı zarar görebilir. İnsan için ciddi bir yaralanma tehlikesi oluşturmaz.

Akvaryumlarda beslenebilir mi. Deniz akvaryumlarında kum tabanını havalandırmak ve canlı yem artıklarıyla beslenmek üzere tutulabilir ancak düzenli besin takviyesi ve geniş kum alanı gerektirir.

Araştırma ve Derleme: Ahmet Taşçı - Yaban Hayatı Bilimcisi

Kaynaklar

Otto A W 1823 Conspectus Animalium Quorundam Maritimorum Nondum Editorum Vratislaviae Koehler R 1921 Faune de France 1 Echinodermes Librairie de la Faculté des Sciences Paris Tortonese E 1965 Fauna d'Italia VIII Echinodermata Calderini Bologna Riedl R 1983 Fauna und Flora des Mittelmeeres Paul Parey Hamburg und Berlin