Limonium gmelinii

Limonium gmelinii, Plumbaginaceae familyasına bağlı Limonium cinsinden çok yıllık otsu bir bitkidir. Adını Alman doğa bilimci Gmelin'den alır. Geniş, derimsi taban yaprakları ve yukarı kısmı bolca dallanan, mor ile lila çiçekli geniş çiçek durumuyla tanınır. Orta ve Doğu Avrupa'dan Batı Sibirya'ya ve Orta Asya'ya kadar uzanan tuzlu çayırlarda ve bozkırlarda yayılış gösterir.

Limonium, Plumbaginaceae (deniz lavantası) familyasının en kalabalık cinsidir ve dünya genelinde birkaç yüz tür içerir. Türkçede bu cinsin üyelerine genel olarak "deniz lavantası" denir. Bitkiler çoğunlukla çok yıllık otsu ya da tabanı odunsulaşan türlerdir; yaprakları genellikle tabanda bir rozet oluşturur, çiçek sapları ise dallanarak geniş, seyrek ya da sık salkımlar meydana getirir.

Küçük çiçekler başakçıklar halinde dizilir; zarımsı, kuruyunca da rengini koruyan kaliks bu cinsin en belirgin özelliğidir. Taç yapraklar çoğunlukla mor, lila, mavimsi ya da beyazdır. Bu kuru ve kalıcı çiçek yapısı nedeniyle bazı Limonium türleri kuru çiçek olarak yetiştirilip süs amacıyla kullanılır. Çiçeklenme genellikle yaz ortasından sonbahara kadar sürer.

Cinsin türlerinin büyük kısmı tuza dayanıklı (halofit) bitkilerdir; deniz kıyılarında, tuzlu bataklıklarda, tuzlu göl kenarlarında ve tuzlu bozkır topraklarında yetişirler. Yapraklarındaki tuz bezleri sayesinde fazla tuzu dışarı atabilirler. Türkiye'de özellikle kıyı şeridinde ve İç Anadolu'daki tuzlu alanlarda, örneğin Tuz Gölü çevresinde, çok sayıda Limonium türü bulunur. Bu bitkiler tuzlu habitatlarda tozlaşıcı böcekler için önemli bir besin kaynağıdır.

Limonium türlerinin ayırt edilmesi çoğu zaman zordur; çünkü cinste melezleşme ve tohumun döllenme olmadan oluştuğu apomiksis yaygındır. Bu nedenle tür sınırları yaprak biçimi, çiçek durumunun dallanması, başakçıkların dizilişi ve kaliks özellikleri gibi ayrıntılara dayanılarak belirlenir. Tuzlu alanların kurutulması ve kıyıların yapılaşması, bu bitkilerin yaşam alanlarını tehdit eden başlıca etkenlerdir.