Lethrus rotundicollis (Fairmaire, 1866)

Lethrus rotundicollis, toprak kazıcı gübre böcekleri ailesi Geotrupidae içinde yer alan Lethrus cinsine ait bir kın kanatlı (Coleoptera) türüdür. Bu cins ağırlıklı olarak Orta Asya, Kafkasya, Anadolu ve Doğu Avrupa'nın bozkır alanlarında yayılış gösteren çok sayıda türü kapsar. Türlerin önemli bir kısmının yayılış alanı oldukça dardır ve Anadolu, cinsin tür çeşitliliği yüksek bölgelerinden biridir.

Cinsin üyeleri iri başlı, tıknaz ve genellikle mat ya da hafif parlak siyah renkli böceklerdir. Kın kanatları birbirine kaynaşmış olduğundan uçamazlar ve yerde yürüyerek hareket ederler. Erkeklerde çeneler (mandibuller) belirgin biçimde iridir ve birçok türde bunların alt yüzünde boynuza benzer çıkıntılar bulunur; erkekler bu yapıları yuvalarını savunurken ve dişiler için rakipleriyle mücadele ederken kullanır. Vücut uzunluğu türlere göre değişmekle birlikte çoğunlukla bir ile iki buçuk santimetre arasındadır.

Lethrus türleri ilkbaharda ortaya çıkar ve kısa bir etkinlik dönemi geçirir. Erkek ve dişi çoğunlukla birlikte çalışarak sert ve kurak topraklarda derin, dikey yuvalar kazar. Erginler otsu bitkilerin taze sürgünlerini ve yapraklarını çeneleriyle kesip yuvaya taşır; bu bitki parçaları yuvanın içindeki odacıklarda sıkıştırılarak mayalanır ve larvalar için besin deposu oluşturur. Larvalar bu bitkisel kütleyle beslenerek gelişir ve toprak altında pupa evresine geçer. Bu davranış, cinsi ailenin dışkıyla beslenen birçok üyesinden ayıran ilginç bir özelliktir.

Bu cinsin üyeleri bozkır ekosistemlerinde toprağın havalanmasına ve bitki maddesinin toprağa karışmasına katkıda bulunur. Bazı türler kalabalık olduklarında bağ ve tarım alanlarında genç sürgünlere zarar verebilir. Türlerin birçoğu dar yayılışlı olduğundan bozkırların tarıma açılması ve aşırı otlatma bu böcekler için önemli bir tehdit oluşturabilir. Türler arasındaki ayrım çoğunlukla çene yapısı, ön göğüs (pronotum) biçimi ve kın kanatlarındaki noktalanma gibi ayrıntılara dayanır ve genellikle uzman incelemesi gerektirir.