Eublepharis angramainyu

Leopar gekosu

Eublepharis angramainyu Anderson & Leviton, 1966

Yaygın Adı: İran Leopar Gekosu

Tür Adı Anlamı: angramainyu – Zerdüştlük inancındaki karanlık ruh Angra Mainyu’dan türetilmiştir. Canlının geceleri aktif olması ve görünümünün “karanlık doğayı” çağrıştırması bu isimlendirmeye neden olmuştur.

Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Animalia – Hayvanlar

Şube: Chordata – Kordalılar

Sınıf: Reptilia – Sürüngenler

Takım: Squamata – Pullular

Alt Takım: Gekkota – Gekolar

Aile: Eublepharidae – Gözkapaklı Gekolar

Cins: Eublepharis

Tür: E. angramainyu

Ayırt Edici Özellikler

ÖzellikAçıklamaBoy20–25 cm’ye kadar ulaşabilir (en iri Eublepharis türlerinden biridir)RenkSarımsı, kahverengi tonlar üzerinde koyu benekler veya bantlarVücutTıknaz, geniş kuyruklu; kuyruk yağ ve su deposudurGözHareketli göz kapakları vardır (bu, diğer birçok gekodan ayıran önemli özelliktir)DerisiKuru ve pütürlü yapıda

Yayılım ve Habitat

Habitat: Kayalık çöller, yarı kurak bozkırlar, seyrek çalılık alanlar

Rakım: 300–1500 m

Yayılım:

İran (özellikle batı ve güneybatı)
Irak
Suriye’nin doğu sınırına yakın bölgeler
Türkiye sınırında doğal yayılımı bulunmaz ancak çok yakındır

Davranış ve Ekoloji

Aktiflik: Geceleri aktiftir (nokturnal)
Barınak: Gündüzleri taş altları, toprak oyuklarında gizlenir
Beslenme: Böcekler, örümcekler, küçük omurgasızlar
Savunma: Kuyruğunu bırakabilir (ototomi); ıslık benzeri ses çıkarabilir

Üreme Bilgileri

ÖzellikAçıklamaÜreme Dönemiİlkbahar sonuYumurta Sayısı1–2 büyük yumurtaKuluçka Süresi45–70 gün (sıcaklığa bağlı)Yavru Boyu8–10 cmYavru ÖzelliğiDoğar doğmaz kendi başına avlanabilir

Ekolojik Rol

Çöl ve yarı kurak bölgelerdeki zararlı böceklerin kontrolünde önemli
Diğer çöl yırtıcılarına (örn. yılanlara, baykuşlara) besin kaynağı
Doğal dengenin önemli parçasıdır, insan yerleşiminden uzak durur

İnsana Zararlılık Durumu

Zehir: Taşımaz
Isırık: Çok nadirdir, tehdit hissederse çenesiyle tutunabilir ancak zararsızdır
Zehirli salgı: Yoktur

Kültürel ve İlginç Bilgiler

Göz kapaklarına sahip olması nedeniyle geleneksel Arap ve İran kültürlerinde "gerçek yılan gözüne sahip olan kertenkele" olarak anılmıştır
Geceleri aktif olması ve sessiz hareket etmesiyle bazı mitolojik korkulara konu olmuştur
Modern egzotik hayvan koleksiyoncuları arasında en çok aranan Orta Doğu gekolarından biridir

Yanlış Bilinenler ve Efsaneler

“Bu tür evlere girerse felaket getirir”
Gerçek: Evlerden uzak yaşar. Zararsız ve insanlardan kaçınan bir türdür.
“Kuyruğu zehirli, dokunulursa elde yara çıkarır”
Gerçek: Kuyruk zehirli değildir. Kuyruk sadece savunma için bırakılabilir.
“Gözleri büyü yapar”
Gerçek: Bu tür göz kapaklı birkaç gekodan biridir. Tamamen anatomik bir özellik.
“Çöllerde yaşayan her sürüngen ölümcüldür”
Gerçek: Aksine, Eublepharis angramainyu gibi türler savunmasızdır ve ölümcül değildir.
“Gekolar derisini yılan gibi soyamaz”
Gerçek: Tüm gekolar gibi bu tür de deri değiştirir.

Bilgi ve araştırma: Ahmet Taşçı – Yaban Hayatı Bilimcisi

Kaynaklar:

Anderson, S.C. & Leviton, A.E. (1966). A new species of Eublepharis from Iran

Sindaco, R. & Jeremčenko, V.K. (2008). The Reptiles of the Western Palearctic

Reptile Database – www.reptile-database.org

Baran, İ. & Atatür, M. (1998). Türkiye Herpetofaunası