Leccinum versipelle

Leccinum versipelle, Boletaceae familyasına bağlı, iri ve dikkat çekici turuncu şapkalı bir mantar türüdür. Turuncu huş boleti olarak da bilinir. Şapkasının altında borucuklar taşır ve Leccinum cinsine özgü olarak sapı koyu renkli, kalkık pullarla kaplıdır. Avrupa'da en çok toplanan Leccinum türlerinden biridir.

Şapkası genellikle 8–20 cm çapında, turuncu, sarımsı turuncu ya da turuncumsu kahverengi renktedir. Genç örneklerde şapka kenarı, borucuk tabakasının üzerine sarkan zar parçaları taşır. Borucuklar önce gri ya da grimsi, sonra soluk zeytinimsi kahverengidir. Sap uzun ve kalındır, beyazımsı zemin üzerinde siyahımsı pullarla kaplıdır. Eti beyazdır; kesildiğinde önce pembemsi ya da şarap rengi bir tona, ardından grimsi siyaha döner. Sapın tabanında et bazen yeşilimsi mavi lekeler gösterebilir.

Tür, huş ağaçlarıyla ektomikorizal ortaklık kurar. Huş ormanlarında, karışık ormanlarda, fundalıklarda ve asitli topraklarda yaz ortasından sonbahara kadar meyve cismi oluşturur. Kuzey ve Orta Avrupa başta olmak üzere Avrasya'nın serin ılıman bölgelerinde yaygındır.

Birçok Avrupa ülkesinde değerli bir yemeklik mantar olarak toplanır. Ancak pişirildiğinde eti koyulaşır ve iyice pişirilmesi gerekir; az pişmiş ya da çiğ halde tüketildiğinde bazı kişilerde mide bulantısı ve kusmaya yol açtığı bildirilmiştir. Bu nedenle tür yalnızca iyice pişirildikten sonra yenmelidir. Turuncu şapkalı başka Leccinum türleriyle karıştırılabilir; kesin teşhis için ortak yaşadığı ağaç türü ve etin renk değişimi dikkate alınmalıdır.

Leccinum cinsi dünya genelinde onlarca türü kapsar ve türlerin büyük çoğunluğu belirli ağaç cinsleriyle, özellikle huş, kavak, meşe ve gürgenle sıkı ortaklıklar kurar. Bu nedenle bir Leccinum örneğinin hangi ağacın altında bulunduğu, teşhiste en önemli ipuçlarından biridir. Cinsin üyeleri borucuklu mantarlar arasında yer aldığından, solungaçlı zehirli türlerle karıştırılma olasılıkları düşüktür.