Lasioglossum mandibulare (Morawitz, 1866)

Lasioglossum mandibulare, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının Halictidae familyasına bağlı, Lasioglossum cinsinden bir yaban arısı türüdür. Halictidae üyeleri Türkçede çoğunlukla ter arıları ya da oluk arıları olarak anılır; oluk arısı adı, dişilerin karın son halkasının sırtındaki ince, çıplak oluktan gelir. Bu oluk, Lasioglossum ve yakın akrabası Halictus cinslerinin dişilerini tanımaya yarayan en önemli özelliklerden biridir.

Cinsin üyeleri genellikle 4–10 mm boyunda, ince yapılı, siyah ya da koyu renkli arılardır; bazı türlerde gövde hafif metalik yeşil veya bronz yansımalı, bazılarında ise karın kısmen kırmızımsıdır. Karın halkalarının kenarlarında veya tabanında çoğu zaman açık renkli tüy bantları ya da lekeleri bulunur. Ön kanattaki damarlanmada dış enine damarların zayıf olması, Lasioglossum türlerini Halictus türlerinden ayırmada kullanılır. Türlerin birbirinden ayırt edilmesi ise çoğu durumda mikroskop altında nokta yoğunluğu, tüylenme ve erkek eşey organlarının incelenmesini gerektirir.

Tür, Morawitz tarafından tanımlanmıştır ve Güneydoğu Avrupa'dan Orta Asya'ya uzanan kurak bölgelerle ilişkilendirilir. Adı çenelerine (mandibula) gönderme yapar. Bozkır ve yarı kurak açık alanlarda görülen, görece az bilinen bir türdür.

Lasioglossum türlerinin büyük çoğunluğu toprakta yuva yapar. Dişiler çıplak ya da seyrek bitkili, güneş alan zeminlerde dikey bir tünel kazar ve yan kollar ucundaki hücrelere polen ile nektardan hazırlanan bir besin topağı bırakıp üzerine yumurtlar. Larva bu besinle gelişir, hücrede pupa olur ve ergin olarak çıkar. Cins, sosyal davranışların evrimini incelemek açısından özel bir öneme sahiptir: bazı türler tamamen yalnız yaşarken, bazıları bir kraliçe ile ondan küçük işçilerden oluşan basit sosyal koloniler kurar; bu davranış bölgeye ve iklime göre aynı tür içinde bile değişebilir. Çiftleşmiş dişiler genellikle kışı toprak altında geçirir ve ilkbaharda yuvalarını kurar.

Küçük boylarına karşın bu arılar, yabani bitkilerin ve pek çok tarım bitkisinin tozlaşmasında önemli bir paya sahiptir. Uzun etkinlik dönemleri ve geniş besin bitkisi yelpazeleri sayesinde ilkbahardan sonbahara kadar çiçeklerde görülebilirler. Toprak yuvalarının korunması, doğal bitki örtüsü ve çiçekli alanların sürdürülmesi bu arıların varlığı için belirleyicidir. Ayrıca bazı türlerin yuvalarına Sphecodes cinsinden asalak arılar yumurta bırakır.