Lactarius mammosus

Lactarius mammosus, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasından, iğne yapraklı ormanlarda yetişen orta boylu bir sütlü mantardır. Şapkası 3–8 cm çapında, grimsi kahverengi ile koyu leylak kahverengisi tonlarda, ince keçemsi ve mat yüzeylidir; ortasında çoğu zaman belirgin, sivri bir tümsek bulunur ve türün adı da bu “meme benzeri” tümseğe gönderme yapar. Lameller krem ile soluk pembemsi kahverengi renktedir.

Kırıldığında beyaz, rengini değiştirmeyen bir süt salgılar; sütün tadı yumuşak başlar, sonradan acımsı olur. Mantar hafif bir hindistancevizi kokusu yayabilir; bu yönüyle huşlarla yaşayan Lactarius glyciosmus türüne benzer, ancak daha iri ve koyu renklidir. Genellikle çam ve ladin ağaçlarıyla, kumlu ve asidik topraklarda ortak yaşar. Avrupa’da yayılış gösterir. Yemeklik değeri yoktur.

Lactarius cinsi, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasına ait ve halk arasında sütlü mantarlar olarak bilinen geniş bir gruptur. Cinsin en belirgin özelliği, şapka ya da lameller kırıldığında veya kesildiğinde sızan süt benzeri sıvıdır (lateks). Bu sütün rengi, açık havada renk değiştirip değiştirmemesi ve tadı (yumuşak, acımsı ya da çok yakıcı) türlerin ayırt edilmesinde en önemli ölçütlerdendir. Etli yapıları, gevrek ve kolayca kırılan dokuları ile lifli olmayan sapları da kızılkayagiller familyasının ortak özellikleridir.

Sütlü mantarların tamamı ektomikorizal yaşar; yani belirli ağaç türlerinin kökleriyle ortak yaşam kurar, ağaca su ve mineral sağlarken ondan şeker alır. Bu nedenle çoğu türün ortak olduğu ağaç oldukça belirlidir ve bulunduğu ormanın tipi tanımada önemli bir ipucudur. Meyve gövdeleri genellikle yaz sonundan sonbahar sonuna kadar, yağışlı dönemlerden sonra ortaya çıkar.

Sütlü mantarların tanınması deneyim ister; birçok tür birbirine çok benzer ve kesin tanı çoğu zaman sütün rengi, koku, ortak ağaç ve mikroskobik özelliklerle konur. Yakıcı tatlı türlerin çiğ ya da az pişmiş yenmesi mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabileceğinden, kesin olarak tanınmayan hiçbir mantar toplanıp tüketilmemelidir.