Janus compressus (Fabricius, 1793)

Janus compressus, sap arıları ailesine (Cephidae) bağlı ve armut sürgün arısı olarak bilinen bir türdür. Janus cinsinin üyeleri otsu bitkiler yerine odunsu bitkilerin genç sürgünlerinde gelişir. Bu türün dişisi armut ve elma gibi gülgillerin taze sürgünlerine yumurta bırakır ve ardından sürgün ucunda karakteristik bir kesik açar; sürgün ucu solup kurur, larva ise sürgünün içinde aşağı doğru beslenir. Avrupa ve Batı Asya'da yayılış gösterir.

Sap arıları (Cephidae) ailesinin üyeleri ince, uzun ve silindirik gövdeli, çoğunlukla siyah renkli, bazı türlerde sarı bantlar veya lekeler taşıyan küçük ve orta boy böceklerdir. Testereli arılar (Symphyta) grubuna aittirler; bu nedenle karın ile göğüs arasında belirgin bir bel bulunmaz ve dişiler yumurtalarını bitki dokusuna yerleştirmek için testere benzeri bir yumurta koyma borusu kullanır. Antenleri uzun, ipliksi ve uca doğru hafifçe kalınlaşan yapıdadır; gövdenin yandan hafifçe basık olması aileyi diğer testereli arılardan ayırmaya yardımcı olur.

Ailenin en belirgin biyolojik özelliği larvaların bitki saplarının veya genç sürgünlerin içinde yaşamasıdır. Bacaksız ya da bacakları çok körelmiş, beyazımsı ve S biçiminde kıvrık larvalar sapın öz dokusunu yiyerek aşağı doğru ilerler. Olgunlaşan larva genellikle sapın içinde ince bir koza örer ve kışı orada geçirir; ergin dönem ilkbahar ve yaz başında görülür. Erginler kısa ömürlüdür ve sıklıkla papatyagiller ile düğün çiçekleri gibi açık renkli çiçeklerde polen ve nektarla beslenirken görülür.

Sap arıları Palearktik bölgede, özellikle açık otlaklar, tarla kenarları, bozkırlar ve çalılık alanlarda yaygındır. Türlerin bir kısmı buğdaygillerin saplarında, bir kısmı ise odunsu bitkilerin sürgünlerinde gelişir. Tahıllarda gelişen türler sapı içeriden zayıflattığı ve olgunlaşma döneminde sapların kırılıp yatmasına yol açtığı için tarımsal açıdan önem taşır. Sokma veya zehir açısından insanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar; doğada ise birçok parazitoit arı türü için konak görevi görerek besin ağlarında yer alırlar.