Cephus pygmeus (Linnaeus, 1767)

Cephus pygmeus, sap arıları ailesine (Cephidae) bağlı ve tahıl tarımında iyi bilinen bir türdür; Türkçede buğday sap arısı veya ekin sap arısı olarak anılır. Ergin yaklaşık bir santimetre uzunluğunda, siyah renkli ve karın halkalarında sarı bantlar taşıyan ince yapılı bir arıdır. Dişi yumurtasını buğday, arpa ve çavdar gibi tahılların genç saplarının içine bırakır; larva sap içinde aşağı doğru ilerleyerek beslenir ve hasat öncesinde sapı dipten keserek kırılmasına yol açar. Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yaygındır, Türkiye'de de tahıl alanlarında önemli bir zararlı olarak bilinir.

Sap arıları (Cephidae) ailesinin üyeleri ince, uzun ve silindirik gövdeli, çoğunlukla siyah renkli, bazı türlerde sarı bantlar veya lekeler taşıyan küçük ve orta boy böceklerdir. Testereli arılar (Symphyta) grubuna aittirler; bu nedenle karın ile göğüs arasında belirgin bir bel bulunmaz ve dişiler yumurtalarını bitki dokusuna yerleştirmek için testere benzeri bir yumurta koyma borusu kullanır. Antenleri uzun, ipliksi ve uca doğru hafifçe kalınlaşan yapıdadır; gövdenin yandan hafifçe basık olması aileyi diğer testereli arılardan ayırmaya yardımcı olur.

Ailenin en belirgin biyolojik özelliği larvaların bitki saplarının veya genç sürgünlerin içinde yaşamasıdır. Bacaksız ya da bacakları çok körelmiş, beyazımsı ve S biçiminde kıvrık larvalar sapın öz dokusunu yiyerek aşağı doğru ilerler. Olgunlaşan larva genellikle sapın içinde ince bir koza örer ve kışı orada geçirir; ergin dönem ilkbahar ve yaz başında görülür. Erginler kısa ömürlüdür ve sıklıkla papatyagiller ile düğün çiçekleri gibi açık renkli çiçeklerde polen ve nektarla beslenirken görülür.

Sap arıları Palearktik bölgede, özellikle açık otlaklar, tarla kenarları, bozkırlar ve çalılık alanlarda yaygındır. Türlerin bir kısmı buğdaygillerin saplarında, bir kısmı ise odunsu bitkilerin sürgünlerinde gelişir. Tahıllarda gelişen türler sapı içeriden zayıflattığı ve olgunlaşma döneminde sapların kırılıp yatmasına yol açtığı için tarımsal açıdan önem taşır. Sokma veya zehir açısından insanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar; doğada ise birçok parazitoit arı türü için konak görevi görerek besin ağlarında yer alırlar.