Inula vulgaris

Inula vulgaris, papatyagiller (Asteraceae) familyasının Inula cinsine ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Bilimsel literatürde daha çok Inula conyzae adıyla da bilinir. Inula cinsi, sarı dil ve tüp çiçekli başçıklarıyla tanınan ve Avrupa, Asya ve Afrika'da yayılış gösteren onlarca türü kapsar.

Papatyagiller (Asteraceae) familyası, dünyada yaklaşık 30.000 türle çiçekli bitkilerin en kalabalık familyalarından biridir. Familyanın ayırt edici özelliği, çok sayıda küçük çiçeğin bir araya gelerek tek bir çiçek gibi görünen başçık (kapitulum) oluşturmasıdır; başçığın dışı yeşil brakte pullarından oluşan bir zarfla çevrilidir. Tohumları çoğunlukla tepesinde ince tüylerden oluşan bir paposa sahip aken meyvelerdir ve rüzgârla kolayca taşınır. Başçıklar arılar, sinekler ve kelebekler gibi pek çok tozlayıcı böcek için önemli bir nektar ve polen kaynağıdır.

Bitki genellikle 30–100 cm boylanan, dik, tüylü ve çoğu zaman kırmızımsı renkli gövdelere sahiptir. Yaprakları mızraksı ya da eliptik, kenarları hafif dişli ve alt yüzleri yumuşak tüylüdür. Gövdenin üst kısmında dallanan bir salkım hâlinde çok sayıda küçük başçık oluşur. Başçıklar sarımsı tüp çiçeklerden meydana gelir; dil çiçekleri ya hiç yoktur ya da çok kısadır, bu nedenle çiçekler uzaktan bakıldığında düğme gibi görünür. Brakte pulları yeşil ve çoğunlukla mor uçludur.

Tür, kireçli ve kuru toprakları sever; kayalık yamaçlar, orman kenarları, çalılıklar, açık meşelikler ve terk edilmiş taşlık alanlarda yetişir. Çiçeklenme genellikle yaz ortasından sonbahar başına kadar sürer. Çiçekleri arılar, sinekler ve kelebekler tarafından ziyaret edilir; tohumlar paposlu akenler sayesinde rüzgârla dağılır.

Yayılış alanı Avrupa'nın büyük bölümünü, Kuzey Afrika'nın bazı kesimlerini ve Batı Asya'yı, Kafkasya'yı kapsar. Halk arasında eskiden yapraklarının kokusu nedeniyle pire ve böcek kovucu olarak kullanıldığı bilinir. Geniş yayılışı nedeniyle küresel ölçekte tehdit altında sayılmaz; ancak kireçli kuru çayır ve açık orman habitatlarının kaybı bazı bölgelerde yerel popülasyonları etkileyebilir. Bu tür habitatlar, türle birlikte pek çok başka bitki ve böcek için de değerli yaşam alanlarıdır.