Inocybe cookei

Inocybe cookei, günümüzde Inosperma cookei olarak da sınıflandırılan, Inocybaceae familyasından zehirli bir şapkalı mantar türüdür. Adını İngiliz mikolog Mordecai Cubitt Cooke’tan alır. Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde oldukça yaygın lifli mantarlardan biridir.

Şapkası küçük ya da orta büyüklükte, gençken konik, sonra açılarak belirgin bir tepecikli hâle gelir; yüzeyi saman sarısı ile okr tonlarında, ışınsal liflidir ve kenarlardan yarılabilir. Lameller önce krem, sonra kahverengidir. Sapın tabanında belirgin, kenarlı bir yumru bulunması türün en önemli tanıma özelliklerindendir. Kokusu bal ya da saman benzeri olarak tarif edilir.

Son yıllardaki moleküler çalışmalarla, eskiden geniş anlamda Inocybe cinsine dahil edilen bazı türler Inosperma cinsine aktarılmıştır. Inosperma üyeleri çoğunlukla düzgün, eliptik ya da fasulye biçimli sporlara ve belirgin lifli şapka yüzeyine sahiptir; bazıları kesildiğinde ya da ezildiğinde kızarma eğilimi gösterir.

Tür yaprak döken ve iğne yapraklı ormanlarda, yol kenarlarında ve orman açıklıklarında yaz ve sonbaharda görülür; Avrupa ve Kuzey Amerika’da yaygındır.

Inocybaceae familyasının üyeleri, genellikle küçük ya da orta boylu, kahverengi, krem veya toprak renkli şapkalara sahip, şapka yüzeyi ışınsal lifli ya da yarıklı olan mantarlardır. Spor baskısı kahverengidir. Bu mantarlar ağaçlarla ektomikorizal ortaklık kurar; ağacın köklerine su ve mineral tuz sağlarken karşılığında şeker alırlar. Bu nedenle orman ekosistemlerinin sağlığında önemli rol oynarlar.

Familyanın pek çok üyesi, terleme, aşırı tükürük ve gözyaşı salgısı, bulanık görme, karın ağrısı ve kalp ritminde yavaşlamaya yol açan muskarin adlı zehri içerir. Bu nedenle Inocybe ve Inosperma türleri hiçbir koşulda yenmemelidir. Küçük kahverengi mantarların türe kadar tanınması çoğunlukla mikroskobik inceleme gerektirdiğinden, yenilebilir mantar toplarken bu tür mantarlardan tamamen kaçınmak en güvenli yoldur. Zehirlenme belirtileri genellikle yemekten kısa süre sonra başlar ve acil tıbbi müdahale gerektirir.