Humulus lupulus

Humulus lupulus, Rosales takımının Cannabaceae familyasına ait, Türkçede şerbetçiotu olarak bilinen çok yıllık, sarılıcı bir bitkidir. Kenevirin yakın akrabası olan bu bitki, en çok bira yapımında kullanılan kozalaksı dişi çiçek durumlarıyla tanınır.

Şerbetçiotu her yıl topraktaki kök sapından yeniden süren, saat yönünde sarılan ve uygun desteğe tutunarak altı metreyi aşan uzunluklara ulaşabilen otsu bir tırmanıcıdır. Gövdeleri tırmanmayı kolaylaştıran kancalı, pürüzlü tüylerle kaplıdır. Yaprakları karşılıklı, uzun saplı, çoğunlukla üç ya da beş loblu, kenarları kaba dişlidir. Bitki iki evciklidir: erkek bitkiler salkımlar hâlinde küçük, sarımsı yeşil çiçekler taşır; dişi bitkilerde ise üst üste binmiş zar gibi pullardan oluşan, yeşilimsi sarı, kozalak biçimli çiçek durumları gelişir. Çiçeklenme yaz ortasında, kozalakların olgunlaşması yaz sonu ile sonbahar başında gerçekleşir.

Doğada nemli ve besince zengin toprakları tercih eder; dere ve nehir kenarlarında, orman kenarlarında, çalılıklarda ve çitlerde, diğer bitkilere sarılarak yetişir. Bazı kelebek ve güve türlerinin tırtılları için besin bitkisidir.

Tür Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Amerika'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir ve dünyanın birçok yerinde tarımı yapılır. Dişi kozalaklardaki sarı salgı bezleri, biraya acılık, aroma ve dayanıklılık kazandıran reçine ve uçucu yağlar içerir. Bitki ayrıca halk hekimliğinde yatıştırıcı ve uyku düzenleyici olarak kullanılmıştır; genç sürgünleri bazı yörelerde sebze olarak tüketilir.