Heracleum sphondylium

Heracleum sphondylium, maydanozgiller (Apiaceae) familyasının Heracleum cinsine ait, iki yıllık ya da kısa ömürlü çok yıllık iri bir otsu bitkidir. Avrupa'da çayır ve yol kenarlarının en tanıdık maydanozgillerinden biridir.

Bitki genellikle 50-200 cm boylanır. Gövdesi kalın, oluklu, içi boş ve kaba tüylüdür. Yaprakları büyük, tüylü ve parçalı olup loblar geniş ve kaba dişlidir. Yaz aylarında geniş bileşik şemsiyelerde beyaz, bazen pembemsi çiçekler açar; şemsiyenin kenarındaki çiçeklerin dış taç yaprakları belirgin biçimde büyüktür. Meyveleri yassı, oval ve kanatlı kenarlıdır.

Nemli çayırlar, orman kenarları, çalılıklar, yol ve tarla kenarları gibi besince zengin topraklı alanlarda yaygındır. Çiçekleri, nektar ve polen arayan çok sayıda sinek, böcek ve arı tarafından yoğun biçimde ziyaret edilir. Dünya genelinde Avrupa'dan Batı Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir ve birçok alttürü tanımlanmıştır.

Bitkinin özsuyu furanokumarin adlı maddeler içerir. Özsuyun deriye bulaşıp ardından güneş ışığına maruz kalınması, ışığa duyarlı deri iltihabına, kızarıklık ve su toplamaya yol açabilir. Bu etki akrabası olan dev baldıranotu kadar şiddetli değildir, ancak bitkiyle çıplak elle temas ederken dikkatli olunmalıdır.

Familyanın açık, sığ çiçekleri nektarı kolay erişilebilir kıldığından sinekler, arılar, böcekler ve kelebekler gibi çok çeşitli tozlaşıcıyı çeker. Bu yönüyle maydanozgiller, çayır ve kenar ekosistemlerinde böcek çeşitliliğini destekleyen önemli bitkilerdir. Familya havuç, maydanoz, dereotu, kimyon ve anason gibi tanıdık kültür bitkilerini içerdiği gibi, baldıran gibi çok zehirli türleri de barındırır. Bu nedenle yabani maydanozgiller kesin teşhis yapılmadan toplanıp yenmemelidir.