Halictus sexcinctus (Fabricius, 1775)

Halictus sexcinctus, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımında, ter arıları olarak da bilinen Halictidae familyasının Halictus cinsine ait bir yaban arısı türüdür. Avrupa'nın en iri Halictus türlerinden biridir; boyu yaklaşık 14–16 mm'ye ulaşabilir. Karnındaki belirgin beyazımsı kıl bantları türe adını vermiştir (“altı kuşaklı”). Avrupa'dan Kuzey Afrika'ya ve Orta Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir; açık, kuru ve kumlu alanları sever. Sosyal davranışı bölgeden bölgeye değişebilen, bu yönüyle araştırmacıların ilgisini çeken bir türdür. Türkiye, bu familyanın Palearktik bölgedeki en zengin ülkelerinden biridir ve cinsin pek çok üyesi Anadolu’da yaşar.

Halictus sexcinctus türünün dişileri, Halictus cinsinin genel özelliklerini taşır: karın (abdomen) halkalarının arka kenarlarında uzanan açık renkli kıl bantları ve dişilerde karnın beşinci halkasında ortada bulunan yarık benzeri çıplak bir oluk cinsi tanımaya yarayan başlıca işaretlerdir. Erkekler genellikle daha ince yapılı, antenleri daha uzun ve yüz kısmında sarımsı lekeler taşıyan bireylerdir. Türler arasındaki ayrım çoğunlukla mikroskop altında noktalanma, kıllanma ve erkek genital yapıları incelenerek yapılır.

Halictus arıları toprağa yuva kazan yalnız ya da ilkel sosyal arılardır. Dişiler çıplak veya seyrek bitki örtülü, güneş alan toprak yüzeylerinde dikey tüneller açar; tünelin yan kollarında mumsu bir salgıyla kaplanmış hücrelere polen ve nektardan yapılmış bir top bırakır ve her birine tek yumurta koyar. Cinsin bazı türlerinde döllenmiş dişiler toprakta kışlar, ilkbaharda yuva kurar ve yaz boyunca kızları işçi gibi çalışarak koloniye yardım eder; bazı türlerde ise yalnız yaşam görülür. Bu esneklik, cinsi sosyal davranışın evriminin incelenmesinde önemli bir model hâline getirmiştir.

Bu arılar geniş bir bitki yelpazesinden, özellikle papatyagiller (Asteraceae), baklagiller ve ballıbabagiller gibi familyaların çiçeklerinden polen toplar. Uzun uçuş dönemleri ve bol bulunmaları nedeniyle hem yabani bitkilerin hem de bazı tarım ürünlerinin tozlaşmasına katkıda bulunurlar. İnsanlar için tehlikeli değildirler; dişilerin iğnesi vardır ama ancak elle sıkıştırıldıklarında sokarlar ve sokmaları hafiftir.