Gyroporus castaneus

Gyroporus castaneus, Boletales takımının Gyroporaceae familyasına bağlı, gözenekli bir şapkalı mantardır. Kestane rengi şapkası ve içi boşluklu sapıyla tanınır. Lamel yerine gözenekli bir spor tabakasına sahip olduğu için çörek mantarlarına benzer, ancak ayrı bir familyada yer alır.

Şapkası genellikle 3 ile 10 santimetre çapındadır; önce dışbükey, sonra düzleşir. Rengi kestane kahverengisinden turuncumsu kahverengiye kadar değişir, yüzeyi kuru ve ince kadifemsidir. Gözenekler küçük, gençken beyaz, olgunlaştıkça soluk sarımsı renktedir ve dokunulduğunda belirgin bir mavileşme göstermez. Sapı şapkayla aynı renkte, kırılgan ve önce dolgun iken zamanla içi odacıklı ve boş hâle gelir; bu odacıklı sap türün en önemli tanı özelliğidir. Eti beyazdır ve kesildiğinde renk değiştirmez. Spor izi soluk sarımsıdır.

Tür, meşe, kestane ve kayın gibi yapraklı ağaçlarla, bazen de iğne yapraklılarla ektomikoriza ilişkisi kurar; yani ağaç kökleriyle karşılıklı yarar sağlayan bir ortaklık içinde yaşar. Özellikle ılık, kumlu ve asidik topraklı ormanları tercih eder. Meyve gövdeleri genellikle yaz ve sonbaharda görülür.

Avrupa’nın ılıman bölgelerinde, Asya’da ve Kuzey Amerika’da yayılış gösterir. Bazı ülkelerde yenebilir bir mantar olarak toplanır; ancak çiğ ya da az pişmiş hâlde bazı kişilerde sindirim rahatsızlığına yol açtığı bildirilmiştir. Yakın akrabası Gyroporus cyanescens eti mavileşmesiyle ayrılır. Her yabani mantarda olduğu gibi kesin teşhis yapılmadan tüketilmemelidir.