Fırat araptavşanı (Allactaga euphratica)

Allactaga euphratica, Türkçede Fırat araptavşanı olarak bilinen, araptavşanları ve huş fareleri ailesi Dipodidae içinde yer alan bir kemirgen türüdür. Araptavşanları, kanguruya benzer biçimde yalnızca uzun arka bacakları üzerinde sıçrayarak hareket eden, kurak ve açık alanlara uyum sağlamış küçük memelilerdir. Bu türün de çok uzun arka bacakları, kısa ön bacakları, iri gözleri ve uzun kulakları vardır.

Vücudun neredeyse iki katı uzunluğa ulaşabilen kuyruğu, sıçrama sırasında denge sağlar ve ucunda siyah-beyaz renkli, bayrak biçimli bir püskül taşır. Kürkü sırtta kumsu kahverengi ya da grimsi kahve, karın tarafında ise beyazdır. Arka ayaklarında beş parmak bulunur, ancak kenardaki parmaklar kısadır.

Tür, bozkırlarda, yarı çöl alanlarında, seyrek bitkili tepelik arazilerde ve tarım alanlarının kenarlarında yaşar. Gececidir; gündüzü toprağa kazdığı yuvasında geçirir ve yuvanın ağzını çoğu zaman toprakla kapatır. Tohumlar, yeşil bitki parçaları, kökler, yumrular ve böceklerle beslenir. Soğuk aylarda kış uykusuna yatar. Gece hızlı ve uzun sıçrayışlarla geniş alanlarda dolaşabilir. Baykuşlar, tilkiler ve yılanlar başlıca doğal düşmanlarıdır.

Yayılış alanı Anadolu'nun güneydoğusu ve Orta Doğu'dur; adını Fırat havzasından alır ve Türkiye'nin yanı sıra Suriye, Irak ve Arap Yarımadası'nın kuzeyinde bilinir. Türkiye'de güneydoğudaki bozkır ve kurak alanlarda yaşar. Bozkırların tarıma açılması ve aşırı otlatma yaşam alanını daraltan başlıca etkenler arasındadır. Bu tür kemirgenler, bozkır ekosistemlerinde hem tohumların yayılmasına hem de toprağın havalandırılmasına katkıda bulunur, aynı zamanda birçok yırtıcı hayvan için önemli bir besin kaynağıdır. Gece yaşamları nedeniyle doğada nadiren gözlenirler.