Exoprosopa dedecor (Loew, 1871)

Exoprosopa dedecor, iki kanatlılar (Diptera) takımının arı sinekleri (Bombyliidae) familyasına ait bir sinek türüdür. Exoprosopa cinsinde yer alan bu tür, ilk kez 1871 yılında Loew tarafından tanımlanmıştır. Arı sinekleri, tüylü gövdeleri, uzun bacakları ve çoğu zaman desenli kanatlarıyla dikkat çeken, dünya genelinde beş binden fazla türü bulunan geniş bir familyadır.

Exoprosopa, arı sineklerinin en büyük ve en tanınmış cinslerinden biridir ve dünya genelinde birkaç yüz tür içerir. Anthracinae alt familyasında yer alan bu cinsin üyeleri genellikle orta ile iri boyludur; gövdeleri sağlam yapılı, sık tüylü ve çoğu zaman pullarla kaplıdır. Kanatlarında koyu kahverengi ya da siyah lekeler, bantlar ve saydam pencerelerden oluşan belirgin desenler bulunur; bu desenler türlerin ayırt edilmesinde önemli bir ölçüttür. Hortum çoğunlukla kısadır. Bu grubun larvaları genellikle toprakta ya da yuvalarda gelişen başka böceklerin larva veya pupalarını tüketen parazitoitlerdir; konakları arasında yalnız yaşayan arılar, eşek arıları, böcek larvaları ve bazı gruplarda çekirge yumurta paketleri bulunur.

Arı sinekleri (Bombyliidae) familyasının erginleri, güneşli günlerde çiçekler arasında hızla uçan, havada asılı kalabilen ve sık sık sıcak toprak ya da taş yüzeylerde güneşlenen sineklerdir. Erginler başlıca nektar ve polenle beslenir, bu nedenle tozlaşmaya da katkıda bulunurlar. Dişiler yumurtalarını çoğunlukla uçarken, konak larvaların bulunabileceği toprak yüzeyine ya da yuva girişlerine fırlatır. Yumurtadan çıkan hareketli ilk evre larva konağını kendisi arar, onu bulduktan sonra daha az hareketli bir forma dönüşerek konağı içeriden ya da dışarıdan tüketir ve sonunda toprakta pupa olur.

Bu türün kesin yayılış alanı ve ayrıntılı biyolojisi hakkında bilgiler sınırlıdır; ancak cinsin üyeleri gibi sıcak, kurak ve açık habitatları tercih ettiği düşünülmektedir. Türkiye, Anadolu'nun bozkırları, Akdeniz makileri ve kurak dağ yamaçlarıyla arı sinekleri bakımından oldukça zengin bir ülkedir ve bu familyanın pek çok türüne ev sahipliği yapar. Türün tanımlanması genellikle uzman incelemesi gerektirir; benzer türlerden ayırt etmek için kanat deseni, vücut tüylenmesi ve genital yapılar dikkate alınır. Arı sinekleri, konak oldukları böceklerin popülasyonlarını sınırlayarak doğal dengede önemli bir rol üstlenir. Bazı türlerin çekirge ya da zararlı böcekler üzerinde gelişmesi, onları tarım açısından yararlı kılar. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar; sokmaz ve ısırmazlar. Pek çok türün görünüşü arılara benzese de iki kanatlı olmaları, iri gözleri ve uçuş biçimleriyle kolayca ayırt edilebilirler.