Eupholidoptera excisa (Karabağ, 1952)

Eupholidoptera excisa, düz kanatlılar (Orthoptera) takımının çalı çekirgeleri ailesine (Tettigoniidae) bağlı, Tettigoniinae altailesinde yer alan bir türdür. 1952 yılında Karabağ tarafından tanımlanmıştır. Latince excisa sözcüğü “oyuk, çentikli” anlamına gelir ve türü ayırt etmeye yarayan bir yapısal özelliğe gönderme yapar.

Bu cinsin üyeleri orta büyüklükte, gövdesi tıknaz çalı çekirgeleridir. Renkleri türden türe ve bireyden bireye değişmekle birlikte genellikle yeşil, sarımsı yeşil ya da kahverengi tonlardadır; pronotumun yan loblarında çoğu zaman açık renkli bir kenar şeridi bulunur. Kanatlar belirgin biçimde körelmiştir: erkeklerde pronotumun altından yalnızca ses üretmeye yarayan kısa ön kanatlar görünür, dişilerde ise kanatlar neredeyse tümüyle kaybolmuştur. Bu nedenle uçamazlar ve uzun arka bacaklarıyla sıçrayarak ya da yürüyerek hareket ederler. Antenler gövdeden çok daha uzun ve ipliksidir. Dişilerin karın ucunda kılıç biçiminde, hafifçe yukarı kıvrık uzun bir yumurta koyma borusu (ovipozitör) bulunur. Türlerin ayrımı çoğunlukla erkeklerin karın ucundaki serkuslar ve dişilerin genital plakası gibi ince yapısal ayrıntılara dayanır.

Eupholidoptera türleri sıcak ve kurak Akdeniz ikliminin hâkim olduğu bölgelerde; makilik, frigana, seyrek ormanlık, taşlık yamaç ve çalılık alanlarda yaşar. Gündüzleri genellikle dikenli çalıların ve sık bitki örtüsünün içinde gizlenirler; erkekler özellikle akşamüstü ve gece saatlerinde ön kanatlarını birbirine sürterek türe özgü ötüşlerini yaparlar. Beslenmeleri karışıktır: bitki yaprakları, çiçekler ve tohumların yanı sıra küçük böcekleri ve ölü hayvan artıklarını da tüketirler. Yaşam döngüsü yılda tek kuşaktır; dişiler yumurtalarını ovipozitörleriyle toprağa bırakır, yumurtalar kışı geçirir ve ilkbaharda çıkan nimfler birkaç deri değiştirmeyle yaz başında ergin hâle gelir. Erginler çoğunlukla yaz ortasından sonbahara kadar görülür.

Cins Doğu Akdeniz havzasında, özellikle Balkanlar, Ege adaları ve Anadolu'da yoğunlaşmıştır ve tür çeşitliliğinin önemli bir bölümü Türkiye'de bulunur. Uçamamaları nedeniyle yayılış yetenekleri sınırlıdır; bu durum dağ sıraları ve vadiler arasında yalıtılmış populasyonların zamanla ayrı türlere dönüşmesine yol açmış, dar yayılışlı pek çok tür ortaya çıkmıştır. Bu tür böcekler yaşadıkları ekosistemlerde hem otçul hem de avcı olarak yer alır, kendileri de kuşlar, sürüngenler ve küçük memeliler için önemli bir besin kaynağıdır. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar; dar yayılışlı türler ise yaşam alanlarının tahribine karşı duyarlıdır.