Donax vittatus (da Costa, 1778)

Donax vittatus, Donacidae familyasına ait, kumlu kıyılarda yaşayan küçük bir çift kabuklu türüdür. Yakın akrabası Donax trunculus gibi dalga etkisindeki kumsalların tipik canlılarındandır.

Kabuğu uzunca, kama biçimli ve sağlamdır; yetişkin bireylerde boyu genellikle 3–4 cm kadardır. Dış yüzeyi parlaktır ve rengi oldukça değişkendir: sarımsı, kahverengimsi, mor veya zeytin tonlarında olabilir, çoğu zaman ışınsal bantlar taşır. İç yüzü sıklıkla mor tonludur. Türün belirgin özelliği, kabuk iç kenarındaki dişlerin oldukça kaba olmasıdır; bu özellik, parmakla dokunulduğunda bile hissedilebilir ve onu benzer türlerden ayırmada yararlıdır.

Bu kum midyesi, kıyıya yakın, temiz ve dalga etkisindeki ince ve orta taneli kumlarda yaşar. Güçlü ayağı sayesinde kuma hızla gömülür; kısa sifonlarıyla sudaki planktonu ve organik tanecikleri süzerek beslenir. Ayrı eşeyli olup üreme hücrelerini suya bırakır; larvalar planktonda bir süre geçirdikten sonra tabana yerleşir. Kumsallarda yoğun topluluklar oluşturabilir ve balıklar ile kıyı kuşları için önemli bir besindir.

Türün asıl yayılış alanı Kuzeydoğu Atlantik kıyılarıdır; Kuzey Denizi ve Britanya kıyılarından güneye doğru yayılır. Akdeniz’deki kayıtları daha sınırlıdır. Bazı bölgelerde yerel olarak toplanıp tüketilse de ticari önemi Donax trunculus kadar büyük değildir. Donax cinsi, Donacidae familyasına bağlı, dünya genelinde ılıman ve tropik kıyılarda yayılış gösteren çok sayıda tür içerir. Bu cinsin üyeleri kama biçimli, iki yanı eşit olmayan, sağlam ve genellikle parlak kabuklarıyla tanınır. Kabuğun ön kısmı uzun, arka kısmı kısa ve küttür. Çoğu tür dalgaların kırıldığı kumlu kıyı şeridinde yaşar ve güçlü ayağı sayesinde dalga çekildiğinde birkaç saniye içinde kuma gömülebilir.

Çift kabuklular, iki kabuk arasındaki manto boşluğunda yer alan solungaçları yardımıyla hem solunum yapar hem de besin taneciklerini süzer ya da toplar. Ayakları kazmaya uyarlanmış türler kuma veya çamura gömülerek yaşar ve sifonları aracılığıyla yüzeyle bağlantılarını sürdürür. Bu hayvanlar suyu süzerek ve tortuyu karıştırarak deniz tabanı ekosisteminde önemli bir rol oynar; aynı zamanda balıklar, yengeçler, deniz yıldızları ve kıyı kuşları için temel bir besin kaynağıdır. Boş kabukları ise kumsallarda sıkça karşılaşılan ve toplayıcıların ilgisini çeken buluntular arasındadır.