Dişli labada (Rumex dentatus)

Rumex dentatus, karabuğdaygiller (Polygonaceae) ailesinin Rumex cinsine ait, tek ya da iki yıllık otsu bir bitkidir. Genellikle 20–70 cm boyundadır. En belirgin özelliği, meyveyi saran üçgenimsi valvlerin kenarlarında bulunan uzun, iğnemsi dişlerdir; türün adı da bu dişlerden gelir. Valvlerin üzerinde siğiller bulunur ve çiçek halkaları aralıklı dizilir.

Nemli tarlalarda, kanal ve hendek kenarlarında, sulak alanların çevresinde ve bozulmuş arazilerde yetişir. İlkbahar ve yaz aylarında çiçeklenir. Doğu Akdeniz'den Orta Asya'ya ve Güney Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir ve birçok bölgede tarla yabancı otu olarak bilinir. Birkaç alt türe ayrılır.

Rumex cinsi, karabuğdaygiller (Polygonaceae) ailesine ait yaklaşık iki yüz türü kapsar ve Türkçede genellikle labada ve kuzukulağı adlarıyla bilinir. Cinsin üyelerinin gövde boğumlarında, karabuğdaygillere özgü zarımsı bir kın (okrea) bulunur. Çiçekler küçük, yeşilimsi ya da kırmızımsıdır ve çoğu kez halkalar hâlinde dizilerek dallanmış salkımlar oluşturur. Meyve oluşurken iç periant yaprakları büyüyerek üç köşeli meyveyi saran "valv" adı verilen kanatçıklara dönüşür; bu valvlerin biçimi, kenar dişleri ve üzerlerindeki siğil benzeri çıkıntılar türlerin ayırt edilmesinde en önemli özelliklerdir.

Labadalar rüzgârla tozlaşır ve bol tohum üretir. Yaprakları oksalik asit içerdiğinden ekşimsi bir tada sahiptir; bu nedenle bazı türler geleneksel olarak sebze gibi pişirilerek, sarma yapılarak ya da salatalarda tüketilir. Ancak oksalat içeriği yüzünden çok miktarda ve çiğ olarak yenmeleri sakıncalı olabilir, hayvanlarda da yoğun otlatıldıklarında zehirlenmelere yol açabilirler. Labadalar aynı zamanda birçok kelebek ve güve tırtılı ile yaprak böceklerine besin bitkisi olarak ekolojik bakımdan önemlidir. Tohumları ise kışın birçok küçük ötücü kuş için değerli bir besin kaynağı oluşturur; kurumuş çiçek durumları da kış boyunca bitki üzerinde kalabilir.