Culex pipiens (Linnaeus, 1758)

Culex pipiens, halk arasında adi sivrisinek ya da ev sivrisineği olarak bilinen, dünyanın en yaygın ve en iyi tanınan sivrisinek türlerinden biridir. Sivrisinekler (Culicidae), Diptera (iki kanatlılar) takımına ait, ince gövdeli, uzun bacaklı ve pullu kanatlı küçük sineklerdir. Yalnızca dişiler kan emer; kan, yumurtaların gelişmesi için gereken proteini sağlar. Erkekler ve dişiler enerji ihtiyaçlarını çiçek nektarı ve bitki özsuyu gibi şekerli sıvılardan karşılar.

Bu cinsin üyeleri genellikle kahverengimsi, göze çarpmayan renkli, orta boylu sivrisineklerdir; vücut uzunluğu çoğunlukla 4–6 mm arasındadır. Karın ucu küt görünür ve dinlenirken gövdelerini yüzeye paralel tutarlar. Dişilerde palpler kısadır. Türlerin güvenilir biçimde ayırt edilmesi çoğunlukla erkek üreme organlarının ve larva özelliklerinin mikroskop altında incelenmesiyle mümkündür. Kahverengimsi gövdeli bu sivrisineğin karın halkalarının tabanında açık renkli bantlar bulunur. Larvaları evlerin çevresindeki hemen her türlü durgun suda, varillerde, kaplarda, rögarlarda, bodrumlarda ve kirli su birikintilerinde gelişebilir. Kuşlardan kan emmeye yatkın olan biyotipinin yanı sıra kapalı alanlarda üreyen ve insanlara saldıran molestus biyotipi de vardır. Döllenmiş dişiler kışı mahzen ve bodrum gibi korunaklı yerlerde geçirir.

Culex dişileri yumurtalarını su yüzeyine, birbirine yapışık yüzen kümeler hâlinde bırakır; bu kümelere yumurta salı denir. Larvalar karın ucundaki uzun solunum borusuyla su yüzeyinden hava alır ve gövdelerini yüzeye eğik biçimde sarkıtarak asılı dururlar. Sudaki mikroorganizmalar ve organik parçacıklarla beslenen larvalar birkaç gömlek değiştirip pupa evresine geçer; sıcak dönemde bir nesil birkaç haftada tamamlanabilir. Erginler çoğunlukla alacakaranlık ve gece etkindir.

Tür, Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde ve Afrika'da yaygındır; yerleşim alanlarında en sık görülen sivrisineklerdendir. Batı Nil virüsünün başlıca taşıyıcılarından biridir ve gece vızıltısı ve ısırıklarıyla insanları rahatsız eder. Sivrisinekler ekosistemde önemli bir yere sahiptir: Larvaları sucul besin zincirinde balıklar, kurbağa iribaşları ve su böcekleri için, erginleri ise kuşlar, yarasalar, yusufçuklar ve örümcekler için besin kaynağıdır. Erkekler nektar ararken bazı bitkilerin tozlaşmasına da katkıda bulunabilir. Durgun su birikintilerinin azaltılması, sivrisinek sayısını kontrol altında tutmanın en etkili yollarından biridir.