Coriandrum Sativum

Kişniş (Coriandrum sativum), Maydanozgiller (Apiaceae) familyasına ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Hem taze yaprakları hem de kurutulmuş meyveleri (tohumları) baharat olarak kullanılan, dünyanın en eski kültür bitkilerinden biridir. Kökeni Doğu Akdeniz ve Batı Asya olarak kabul edilir; bugün dünyanın hemen her yerinde yetiştirilir ve yer yer kültürden kaçarak yabanileşir.

Bitki genellikle 30–60 santimetre boylanır. Alt yaprakları geniş loblu, maydanoz yaprağını andıran biçimdedir; üst yaprakları ise ince, iplik gibi parçalıdır. Beyaz ya da açık pembe çiçekleri bileşik şemsiyeler halinde toplanır; şemsiyenin kenarındaki çiçeklerin dış taç yaprakları belirgin şekilde daha büyüktür. Meyveleri küre biçiminde, sarımsı kahverengi ve hafif kaburgalıdır.

Taze yeşil aksamı kendine özgü, keskin bir kokuya sahiptir; bu koku kimi insanlara hoş, kimilerine ise sabun gibi gelir. Olgun meyveler ise kuruduğunda tatlımsı, narenciye benzeri bir aroma kazanır. Bitki ilkbahar ve yaz aylarında çiçeklenir; tarla kenarları ve bozulmuş alanlarda da görülebilir.

Kişniş yaprağı Asya, Latin Amerika ve Orta Doğu mutfaklarında, tohumu ise baharat karışımlarında, sucuk ve et ürünlerinde, turşu ve likörlerde yaygın biçimde kullanılır. Halk hekimliğinde sindirimi kolaylaştırıcı olarak bilinir. Çiçekleri arılar ve diğer tozlaşan böcekler için iyi bir nektar kaynağıdır. Maydanozgiller içinde baldıran (Conium maculatum) gibi çok zehirli türler de bulunduğundan, bu familyadan bitkilerin tanımı kesinleşmeden yenmesi ya da ilaç olarak kullanılması tehlikelidir.

Maydanozgiller (Apiaceae) familyası, çoğunlukla bileşik şemsiye biçimli çiçek durumları, oluklu ve içi çoğu zaman boş gövdeleri, parçalı yaprakları ve olgunlukta iki parçaya ayrılan kuru meyveleriyle tanınır. Familyanın birçok üyesi uçucu yağ kanalları taşıdığı için ezildiğinde belirgin bir koku yayar; havuç, maydanoz, dereotu, kimyon ve anason gibi tanıdık kültür bitkileri de bu familyadandır.