Copris armeniacus (Falderman, 1835)

Copris armeniacus, sert kanatlılar (Coleoptera) takımının Scarabaeidae familyasına, gübre böceklerini kapsayan Scarabaeinae altfamilyasının Coprini oymağına bağlı bir türdür. Tür adı, ilk kez Ermenistan ve çevresinden, yani Kafkasya bölgesinden tanımlanmış olmasına atıfta bulunur. Copris cinsi dünya genelinde yüzden fazla türü içeren, gübreyle beslenen iri ve güçlü böceklerden oluşur.

Cinsin üyeleri iri, tıknaz, kubbemsi ve parlak siyah renkli böceklerdir. Erkeklerin başında öne ya da yukarıya doğru uzanan bir boynuz, pronotumda ise çıkıntılar ve oyuklar bulunur; bu yapılar erkekler arasında dişiler ve yuva için yapılan mücadelelerde kullanılır. Dişilerde boynuz çok daha kısa ya da körelmiştir. Baş kalkanı geniş ve kürek biçimlidir; ön bacaklar toprağı kazmaya uygun, güçlü ve dişlidir.

Copris türleri tünel kazıcı gübre böcekleridir. Gübre yığınının altına derin bir tünel ve yuva odası kazar, gübreyi buraya taşırlar. Cinsin dikkat çekici bir özelliği, ebeveyn bakımıdır: dişi, yuva odasında hazırladığı gübre toplarına yumurtalarını bırakır ve çoğu türde larvalar gelişene kadar yuvada kalarak bu topları küf ve zararlılara karşı korur. Larvalar topların içinde beslenip pupa olur.

Bu türler başta sığır olmak üzere otçul hayvanların dışkısını açık meralarda ve otlaklarda kullanır. Gübre böcekleri dışkının uzaklaştırılması, toprağın havalanması ve besin maddelerinin toprağa geri dönmesi gibi önemli ekolojik hizmetler sunar. Tür Kafkasya ve çevresinde yayılış gösterir ve insanlar için zararsızdır.

Scarabaeinae altfamilyası dünya genelinde birkaç bin türü kapsar ve gübre böcekleri, yaşam alanlarındaki hayvan dışkısını kullanma biçimlerine göre tünel kazıcılar, gübre yuvarlayanlar ve dışkı içinde yaşayanlar olarak üç ana gruba ayrılır. Bu grupların aynı merada bir arada bulunması, dışkının kısa sürede tamamen parçalanmasını sağlar.