Coprinopsis cinerea

Coprinopsis cinerea, Basidiomycota şubesinin Agaricales takımına bağlı Psathyrellaceae familyasından, Coprinopsis cinsine ait bir şapkalı mantar türüdür. Bu cins, eskiden geniş anlamıyla Coprinus içinde sınıflandırılan mürekkep mantarlarının önemli bir bölümünü kapsar ve dünya genelinde yüzü aşkın tür içerir.

Coprinopsis cinerea, gri renkli, kısa ömürlü bir mürekkep mantarıdır. Şapkası gençken silindir ya da yumurta biçimlidir ve grimsi beyaz, tüylü bir örtüyle kaplıdır; açıldıkça grileşir, kenarları yarılır ve kısa sürede erir. Sapı beyaz, ince ve görece uzundur. Tür özellikle at gübresi, kompost, saman yığınları ve besince zengin artıklar üzerinde gelişir. Laboratuvarda kolay yetiştirilebilmesi ve yaşam döngüsünü kısa sürede tamamlaması nedeniyle mantar biyolojisi, mayoz bölünme ve meyve cismi gelişimi araştırmalarında önemli bir model organizma olarak kullanılır; genomu dizilenmiştir. Dünya genelinde yaygındır.

Coprinopsis türlerinin ortak özelliği, olgunlaşan şapkanın ve lamellerin kendi enzimleriyle sindirilerek koyu, mürekkebe benzer bir sıvıya dönüşmesidir; bu süreç sporların aşağıdan yukarıya doğru serbest kalmasına yardım eder. Gençken yumurta ya da silindir biçimli olan şapka çoğu türde beyaz, gri veya kahverengimsi tüylü, keçemsi ya da pullu bir örtü kalıntısı taşır. Spor izi siyahtır. Sap genellikle beyaz, kırılgan ve içi boştur. Meyve cisimleri çoğu zaman yalnızca birkaç saat ya da bir iki gün dayanır.

Cinsin üyeleri saprotrof yaşar ve gübre, kompost, çürüyen odun, bitki artıkları, yanmış toprak ya da besince zengin topraklar gibi ortamlarda organik maddenin ayrışmasında rol oynar. Kısa ömürlü meyve cisimleri nedeniyle çoğu tür kolayca gözden kaçar ve gerçek yayılışları yeterince bilinmeyebilir. Türlerin güvenilir ayrımı çoğu zaman örtü yapısının ve sporların mikroskopla incelenmesini gerektirir. Bazı Coprinopsis türleri alkolle birlikte tüketildiğinde zehirlenmeye yol açan maddeler içerdiğinden, kesin tanı konmamış hiçbir mürekkep mantarı yenmemelidir.