Clitocybe brumalis

Clitocybe brumalis, Agaricales takımının Tricholomataceae familyasına bağlı Clitocybe cinsinden, şapkalı ve lamelli bir mantar türüdür. Tür adı Latince "kışa ait" anlamına gelir ve mantarın geç sonbaharda, hatta kış aylarında meyve vermesine işaret eder. Küçük ile orta boylu bu türün şapkası grimsi kahverengi tonlarda olup ortası hafifçe çukurdur; nemli havada koyulaşır, kurudukça açılır. Genellikle iğne yapraklı ormanlarda yaprak döküntüsü arasında yetişir.

Clitocybe cinsinin üyeleri genellikle beyazımsı, gri, krem ya da kahverengi tonlarda, olgunlukta ortası çukurlaşan veya huni biçimini alan şapkalara sahiptir. Lameller çoğunlukla sapa doğru inen (dekurrent) yapıdadır, spor izi beyaz ya da kremimsidir. Sap genellikle şapkayla aynı renkte, lifli ve halkasızdır; volva bulunmaz. Birbirine çok benzeyen türlerin ayrımında koku, şapkanın nemle renk değiştirip değiştirmemesi (higrofan yapı) ve mikroskobik özellikler önem taşır. Son yıllarda yapılan moleküler çalışmalar sonucunda cinsin bazı türleri Infundibulicybe, Lepista ve Ampulloclitocybe gibi başka cinslere aktarılmıştır.

Bu cinsin türleri çoğunlukla saprotrofturlar; yani orman tabanındaki yaprak ve iğne yaprak döküntüsünü, çürümekte olan bitki artıklarını ve humusu ayrıştırarak beslenirler. Bu sayede besin maddelerinin toprağa geri kazandırılmasında önemli rol oynarlar. Meyve cisimleri çoğunlukla sonbaharda, nemli dönemlerde tek tek, gruplar halinde ya da bazen peri halkaları oluşturarak ortaya çıkar. Türlerin çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde, ormanlarda, çalılıklarda ve çayırlarda yayılış gösterir.

İnsan sağlığı açısından Clitocybe cinsi dikkatle ele alınmalıdır. Cinsin özellikle küçük ve beyazımsı türlerinin bir kısmı muskarin içerir ve terleme, tükürük salgısında artış, bulantı, kusma, ishal ve nabız düşüklüğü ile seyreden ciddi zehirlenmelere yol açabilir. Pek çok tür birbirine ve başka cinslerden mantarlara çok benzediği için uzman olmayanların bu cinsten mantar toplayıp tüketmesi kesinlikle önerilmez.