Cerodontha (Butomomyza) scutellaris (von Roser, 1840)

Cerodontha (Butomomyza) scutellaris, sinekler (Diptera) takımının Agromyzidae (yaprak madenci sinekler) ailesine ve Phytomyzinae alt ailesine bağlı küçük bir sinek türüdür. Cerodontha cinsi birkaç alt cinse ayrılır; tür Butomomyza alt cinsinde yer alır. Cinsin üyeleri, erkek ve dişilerde anten üçüncü segmentinin ucunda çoğu zaman görülen küçük diş benzeri çıkıntıyla tanınır; cinsin adı da bu özellikten gelir.

Erginler genellikle 1,5–3 mm boyunda, koyu gri, siyah ya da siyah-sarı desenli küçük sineklerdir. Aile içindeki türler birbirine çok benzediğinden kesin tanı için çoğu zaman erkek genital yapılarının mikroskop altında incelenmesi gerekir. Kanat damarlanması, alın ve göğüs üzerindeki kılların düzeni ile vücudun sarı ve siyah bölgeleri ise cins düzeyinde ayırt edici özelliklerdir.

Butomomyza alt cinsindeki türlerin larvaları ağırlıklı olarak sazlar ve benzeri tek çenekli bitkilerin şerit biçimli yapraklarında mayın açar. Türün adı, göğsün arka kısmındaki skutellum adı verilen bölgeye göndermede bulunur. Avrupa’da yayılış gösterir.

Agromyzidae ailesinin larvaları bitki dokusunun içinde, çoğunlukla yaprağın iki yüzeyi arasında beslenerek “galeri” ya da “leke” biçiminde mayınlar açar. Mayının şekli, dışkı izlerinin dizilişi ve konukçu bitki çoğu zaman türün tanınmasında erginin kendisinden daha güvenilir ipuçları verir. Dişi sinek, yumurtasını sivri bir yumurta koyma borusuyla bitki dokusuna bırakır; dişiler ayrıca yaprakları delip sızan özsuyla beslenir ve bu beslenme delikleri yaprak yüzeyinde küçük beyaz noktalar olarak görülür. Olgunlaşan larva pupa olmak için ya mayının içinde kalır ya da dışarı çıkıp toprağa düşer; ılıman bölgelerde yılda bir ya da birkaç döl verilebilir.

Yaprak madenci sinekler doğal ekosistemlerde parazitoit arıcıklar için önemli bir besin kaynağıdır; özellikle Eulophidae, Braconidae ve Pteromalidae ailelerinden pek çok küçük arı bu larvalar üzerinde gelişir. Bu nedenle mayınlı yapraklar, böcekler arasındaki besin ağlarının incelenmesinde sıkça kullanılan bir model oluşturur. Bazı aile üyeleri tarım ve süs bitkilerinde zararlı olabilse de doğal ortamlardaki türlerin büyük çoğunluğu konukçu bitkiye kayda değer zarar vermez.