Cephalaria transsylvanica

Cephalaria transsylvanica, hanımeligiller (Caprifoliaceae) familyasının Cephalaria cinsine ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Tür adı, Romanya'daki Transilvanya bölgesinden gelir. Cephalaria türleri Türkçede genellikle pelemir adıyla anılır.

Genellikle 30–120 cm boyunda, dik, üst kısımda dallanan bir gövdeye sahiptir. Karşılıklı dizilmiş yapraklar, özellikle gövdenin orta ve üst kesiminde, derin parçalı ya da tüysü loplu yapıdadır. Dal uçlarındaki küresel çiçek başları soluk mavimsi, leylak ya da beyazımsı renkte küçük çiçeklerden oluşur; başçığın dibinde sert, kısa, uçları sivri brakteler bulunur.

Eski sınıflandırmalarda ayrı bir familya olarak ele alınan pelemirgiller (Dipsacaceae), bugün hanımeligiller (Caprifoliaceae) içinde bir alt grup olarak kabul edilmektedir. Bu grubun en belirgin özelliği, çok sayıda küçük çiçeğin bir arada toplanarak tek bir çiçek gibi görünen başçıklar oluşturmasıdır; her çiçeğin dibinde, meyveyi saran ve 'dış çanak' denen ek bir zarf bulunur. Bu yapı, papatyagillerin çiçek başlarına benzese de iki grup birbirinden ayrı soylardır.

Yaz aylarında çiçeklenen tür; kuru çayırlar, bozkır alanları, yol kenarları, tarla kıyıları ve terk edilmiş arazilerde yetişir. Çiçekleri arı ve kelebekler gibi tozlaştırıcılar tarafından ziyaret edilir. Güneydoğu ve Orta Avrupa'dan Balkanlar üzerinden Anadolu ve Kafkasya'ya uzanan bir alanda yayılış gösterir. Cephalaria cinsi, yaklaşık yüz türüyle Akdeniz havzası, Batı Asya ve Güney Afrika'da temsil edilir ve Anadolu bu cins için önemli bir çeşitlilik merkezidir.

Hanımeligiller familyasının bu grubuna ait bitkiler, uzun süre açık kalan ve bol nektar sunan çiçek başlarıyla doğal çayır ve bozkır ekosistemlerinde tozlaştırıcı böceklerin sürekliliğine katkıda bulunur. Kuruyan çiçek başları ve tohumları ise kışın kuşlar ve küçük memeliler için besin oluşturur.