Cephalaria syriaca

Cephalaria syriaca, hanımeligiller (Caprifoliaceae) familyasının Cephalaria cinsine ait tek yıllık otsu bir bitkidir ve Türkiye'de özellikle pelemir adıyla bilinir. Tür adı Suriye'ye işaret etse de yayılışı Doğu Akdeniz'den Orta Asya'ya kadar uzanır.

Bitki genellikle 30–100 cm boyunda, dik ve dallı bir gövdeye sahiptir. Karşılıklı dizilen yapraklar mızrak biçimli ya da parçalıdır. Dal uçlarındaki yuvarlak çiçek başları mavimsi leylak renkli küçük çiçeklerden oluşur; başçığın dibinde sert, sivri uçlu brakteler yer alır. Meyveleri buğday tanesine yakın iriliktedir.

Eski sınıflandırmalarda ayrı bir familya olarak ele alınan pelemirgiller (Dipsacaceae), bugün hanımeligiller (Caprifoliaceae) içinde bir alt grup olarak kabul edilmektedir. Bu grubun en belirgin özelliği, çok sayıda küçük çiçeğin bir arada toplanarak tek bir çiçek gibi görünen başçıklar oluşturmasıdır; her çiçeğin dibinde, meyveyi saran ve 'dış çanak' denen ek bir zarf bulunur. Bu yapı, papatyagillerin çiçek başlarına benzese de iki grup birbirinden ayrı soylardır.

İlkbahar sonu ve yaz başında çiçeklenen tür, özellikle buğday ve arpa tarlalarında yetişen bir yabancı ot olarak tanınır. Tohumlarının hasat sırasında buğdaya karışması, una acı bir tat ve koyu bir renk verdiği için çiftçiler tarafından istenmez; bu nedenle tohum temizliğinde ayrılması gereken başlıca yabancı ot tohumlarından biri sayılır. Öte yandan tohumlarındaki yağ ve saponin içeriği nedeniyle tarımsal ve endüstriyel kullanım açısından araştırma konusu olmuştur. Tarla kenarları, nadas alanları ve yol kıyıları gibi açık, güneşli alanlarda da görülür. Çiçekleri arılar için nektar ve polen kaynağıdır.