Centaurea iberica

Centaurea iberica, papatyagiller familyasının peygamberçiçeği cinsine ait, bir ya da iki yıllık otsu bir bitkidir. Tür adı Kafkasya'daki tarihî İberya bölgesine (bugünkü Gürcistan) işaret eder. Gövdesi çok dallı ve yayılıcıdır; yaprakları derin parçalıdır.

Kapitulumlarını saran fillari yapraklarının ucunda sert, sarımsı ve yanlara açılan uzun dikenler bulunur. Çiçekleri pembe ile mor arası renktedir ve yaz aylarında açar. Güneydoğu Avrupa, Anadolu, Kafkasya, İran ve Orta Asya'da doğal olarak yayılış gösterir. Yol kenarları, tarla kıyıları, nadas alanları ve otlaklar gibi bozulmuş açık yerlerde yaygındır. Kuzey Amerika'ya taşınmış ve orada istilacı yabancı otlar arasında sayılmaktadır.

Centaurea (peygamberçiçeği, zerdali dikeni) cinsi, ağırlıklı olarak Akdeniz havzası ve Batı Asya'da yayılış gösteren, birkaç yüz türü kapsayan çok büyük bir cinstir; Anadolu bu cinsin çeşitlilik merkezlerinden biridir ve pek çok türü burada doğal olarak bulunur. Cinsin en önemli tanı özelliği, kapitulumu saran fillari yapraklarının ucundaki ek parçalardır: bunlar türe göre zarımsı, saçaklı, dişli ya da sert dikenli olabilir ve tür ayrımında temel karakterdir. Kapitulumda yalnızca tüp çiçekler bulunur; dış sıradaki çiçekler çoğu zaman daha iri ve kısır olup dilsi çiçek izlenimi verir. Asteraceae (papatyagiller), dünyanın en büyük çiçekli bitki familyalarından biridir. Bu familyada tek tek çiçek gibi görünen yapı aslında kapitulum adı verilen bir çiçek durumudur; çok sayıda küçük çiçek ortak bir tabla üzerinde toplanır ve dıştan fillari denen bracte yaprakçıklarıyla çevrilir. Meyve aki tipindedir ve çoğu zaman rüzgârla taşınmayı kolaylaştıran bir tüy tacı (papus) taşır.

Peygamberçiçekleri bozkırlar, kurak yamaçlar, kayalıklar, yol kenarları ve tarla kıyılarında yaygındır. Çiçekleri arılar, kelebekler ve diğer tozlayıcılar için değerli nektar kaynaklarıdır. Tohumlarının bir kısmı papus taşır, bir kısmı ise karıncalarla taşınır. Cinsin bazı türleri, doğal yayılış alanları dışına taşındıklarında istilacı yabancı otlar hâline gelmiştir.