Centaurea diffusa

Centaurea diffusa, papatyagiller familyasının peygamberçiçeği cinsine ait, iki yıllık ya da kısa ömürlü çok yıllık otsu bir bitkidir. Tür adı ‘yayılmış’ anlamına gelir ve tabandan itibaren çok sayıda dala ayrılan, yuvarlak çalımsı görünüşüne işaret eder. Yaprakları ince parçalı ve grimsi tüylüdür.

Kapitulumları küçük ve dardır; fillari yapraklarının ucunda sert, sivri dikenler bulunur. Çiçekleri çoğunlukla beyaz, bazen pembemsi ya da leylak renklidir ve yaz aylarında açar. Güneydoğu Avrupa ve Batı Asya'da doğal olarak yayılış gösterir. Kuzey Amerika'ya taşınmış ve orada en sorunlu istilacı yabancı otlardan biri hâline gelmiştir: kuruyan bitki tabandan kırılarak rüzgârla yuvarlanır ve tohumlarını geniş alanlara saçar.

Centaurea (peygamberçiçeği, zerdali dikeni) cinsi, ağırlıklı olarak Akdeniz havzası ve Batı Asya'da yayılış gösteren, birkaç yüz türü kapsayan çok büyük bir cinstir; Anadolu bu cinsin çeşitlilik merkezlerinden biridir ve pek çok türü burada doğal olarak bulunur. Cinsin en önemli tanı özelliği, kapitulumu saran fillari yapraklarının ucundaki ek parçalardır: bunlar türe göre zarımsı, saçaklı, dişli ya da sert dikenli olabilir ve tür ayrımında temel karakterdir. Kapitulumda yalnızca tüp çiçekler bulunur; dış sıradaki çiçekler çoğu zaman daha iri ve kısır olup dilsi çiçek izlenimi verir. Asteraceae (papatyagiller), dünyanın en büyük çiçekli bitki familyalarından biridir. Bu familyada tek tek çiçek gibi görünen yapı aslında kapitulum adı verilen bir çiçek durumudur; çok sayıda küçük çiçek ortak bir tabla üzerinde toplanır ve dıştan fillari denen bracte yaprakçıklarıyla çevrilir. Meyve aki tipindedir ve çoğu zaman rüzgârla taşınmayı kolaylaştıran bir tüy tacı (papus) taşır.

Peygamberçiçekleri bozkırlar, kurak yamaçlar, kayalıklar, yol kenarları ve tarla kıyılarında yaygındır. Çiçekleri arılar, kelebekler ve diğer tozlayıcılar için değerli nektar kaynaklarıdır. Tohumlarının bir kısmı papus taşır, bir kısmı ise karıncalarla taşınır. Cinsin bazı türleri, doğal yayılış alanları dışına taşındıklarında istilacı yabancı otlar hâline gelmiştir.