Celtis tournefortii

Celtis tournefortii, kenevirgiller (Cannabaceae) familyasına ait, Anadolu çitlembiği olarak bilinen küçük bir ağaç ya da çalıdır. Celtis cinsi eskiden karaağaçgiller içinde ele alınırdı; günümüzde moleküler çalışmalar sonucunda kenevirgiller familyasına aktarılmıştır. Cins, dünyanın ılıman ve tropik bölgelerinde yayılış gösteren onlarca türü kapsar.

Bu tür genellikle birkaç metreye kadar boylanan, çok dallı, yoğun tepeli bir bitkidir. Gövde kabuğu gri ve oldukça düzdür. Yaprakları basit, almaşık dizilişli, yumurtamsı ve sivri uçludur; kenarları dişlidir ve tabanı çoğunlukla asimetriktir. Bu asimetrik yaprak tabanı, çitlembiklerin en belirgin tanı özelliklerinden biridir. Çiçekleri küçük, yeşilimsi ve gösterişsizdir; ilkbaharda yapraklanma ile birlikte açar ve rüzgârla tozlaşır.

Meyvesi tek çekirdekli, küçük, yuvarlak bir sert çekirdekli meyvedir. Olgunlaştığında sarımsı turuncu ile kahverengimsi tonlar alır; ince etli kısmı tatlıdır ve yenebilir. Meyveler özellikle kuşlar tarafından severek tüketilir ve tohumlar bu yolla geniş alanlara yayılır. Bitki kuraklığa, sıcağa ve taşlı, kayalık topraklara oldukça dayanıklıdır; kalkerli yamaçlarda, maki ve meşe topluluklarının arasında, kaya yarıklarında yetişebilir.

Türün yayılış alanı Güneydoğu Avrupa’dan Anadolu’ya ve Kafkasya ile İran’a kadar uzanır. Türkiye’de kuru ve kayalık yamaçlarda doğal olarak yetişen çitlembik türlerinden biridir. Sert ve esnek odunu geleneksel olarak alet sapı yapımında kullanılmış, kuraklığa dayanıklılığı nedeniyle erozyon kontrolü ve ağaçlandırma çalışmalarında da değer görmüştür. Çitlembiklerin meyveleri ve yaprakları birçok kuş ve böcek türü için önemli bir besin kaynağıdır; bu nedenle tür, bulunduğu kurak ekosistemlerde yaban hayatına önemli katkı sağlar.