Celtis australis

Celtis australis, Rosales takımının Cannabaceae familyasına ait yaprak döken bir ağaçtır. Türkçede çitlembik ya da dağ dutu gibi adlarla bilinir. Eskiden karaağaçgiller (Ulmaceae) familyasına konan Celtis cinsi, günümüzde kenevir ve şerbetçiotunun da bulunduğu Cannabaceae familyasında sınıflandırılmaktadır.

Ağaç genellikle 20–25 metreye kadar boylanır, geniş ve yuvarlak bir tepe oluşturur. Kabuğu yaşlı ağaçlarda bile düz ve gridir; bu özelliği ile kolayca tanınır. Yaprakları sarmal dizilişli, mızraksı, uzun ve sivri uçlu, kenarları testere dişli, tabanı asimetriktir; üst yüzü pürüzlü, alt yüzü tüylüdür. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte küçük, yeşilimsi ve gösterişsiz çiçekler açar. Meyvesi uzun saplı, nohut büyüklüğünde, önce yeşil, olgunlaşınca koyu mor ile siyah renkli, ince etli ve tatlı bir eriktir.

Tür sıcağa ve kuraklığa dayanıklıdır; kayalık yamaçlarda, vadi tabanlarında ve taşlık topraklarda yetişebilir. Derin kökleri sayesinde kaya yarıklarında bile tutunabilir. Meyveleri kuşlar ve memeliler için değerli bir kış besinidir; tohumlar da büyük ölçüde kuşlar aracılığıyla yayılır.

Doğal yayılışı Akdeniz havzası, Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'dır. Kirliliğe ve kuraklığa dayanıklı olması nedeniyle şehirlerde cadde ve park ağacı olarak sıkça dikilir. Esnek ve dayanıklı odunu geçmişte kamçı sapları, alet sapları ve oymacılıkta kullanılmıştır. Meyveleri yenilebilir ve çocuklar tarafından sevilerek toplanır.