Celtis australis subsp. australis

Celtis australis subsp. australis, kenevirgiller (Cannabaceae) familyasından çitlembik ağacının tip alt türüdür. Türkçede çitlembik, dardağan ya da Akdeniz çitlembiği gibi adlarla bilinir. Celtis cinsi uzun süre karaağaçgiller içinde sınıflandırılmış, daha sonra kenevirgiller familyasına aktarılmıştır.

Orta büyüklükte, yaprak döken bir ağaçtır; uygun koşullarda 20 metreyi aşabilir. Gövde kabuğu gri, düz ve yaşlı ağaçlarda bile oldukça pürüzsüzdür. Yaprakları mızraksı, uzun sivri uçlu, kenarları keskin dişli ve tabanı belirgin biçimde asimetriktir; üst yüzü pürüzlü, alt yüzü tüylüdür. Küçük, yeşilimsi çiçekler ilkbaharda yapraklarla birlikte açar ve rüzgârla tozlaşır.

Meyveleri uzun saplı, nohut büyüklüğünde, tek çekirdekli küçük meyvelerdir. Önce yeşil olan meyveler olgunlaştıkça koyu mor ile siyah renge döner; ince eti tatlıdır ve yenebilir. Kuşlar meyveleri yoğun biçimde tüketerek tohumların yayılmasına katkıda bulunur. Ağaç kuraklığa, sıcağa, kirli şehir havasına ve fakir, taşlı topraklara dayanıklıdır; derin kök sistemi sayesinde kayalık yamaçlarda bile tutunabilir.

Doğal yayılış alanı Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya’yı kapsayan Akdeniz havzasıdır. Türkiye’de özellikle batı ve güney bölgelerde doğal olarak bulunur ve yaygın olarak park, cadde ve avlu ağacı olarak dikilir. Sert, esnek ve dayanıklı odunu geleneksel olarak kırbaç sapı, tarım aletleri ve oymacılıkta kullanılmıştır. Gölge vermesi, uzun ömürlü olması ve bakım istememesi nedeniyle köy meydanlarında ve kentlerde sevilen bir ağaçtır. Yaban hayatı açısından meyveleri kış aylarında da kuşlar için önemli bir besin kaynağıdır.