Catananche lutea

Catananche lutea, papatyagiller (Asteraceae) familyasına bağlı, Akdeniz havzasına özgü tek yıllık otsu bir bitkidir. Catananche cinsi az sayıda türden oluşur ve tamamı Akdeniz çevresinde yayılış gösterir. Cinsin üyeleri, çiçek başlarını çevreleyen kağıt gibi ince, gümüşi ve yarı saydam brakteleriyle kolayca tanınır.

Bitki genellikle alçak boylu kalır; yaprakları çoğunlukla gövdenin dibinde rozet halinde toplanır, dar ve mızrak biçimlidir, kenarları tam ya da seyrek dişlidir. Çiçek başları yalnızca dilsi çiçeklerden oluşur ve parlak sarı renklidir; tür adı da "sarı" anlamına gelir. Çiçek başlarının çevresindeki zarımsı, saman renkli braktelerin ortasında koyu bir şerit bulunur. Bitki aynı bireyde farklı tipte meyveler (akenler) oluşturabilmesiyle de dikkat çeker.

Kuru ve güneşli ortamların bitkisidir: taşlık yamaçlarda, kurak otlaklarda, frigana ve maki açıklıklarında, yol kenarlarında ve nadas alanlarında yetişir. Akdeniz ikliminin tipik bir tek yıllığı olarak kış yağışlarıyla çimlenir ve ilkbaharda, genellikle nisan ile haziran arasında çiçeklenir; yaz kuraklığı başlamadan tohumlarını olgunlaştırır. Kuruduktan sonra bile parlak braktelerini koruduğu için kuru çiçek olarak da ilgi çeker.

Türün yayılışı Güney Avrupa'dan Kuzey Afrika'ya ve Doğu Akdeniz'e kadar uzanır. Akdeniz havzasının kıyı ve iç kesimlerindeki kurak, açık bitki örtüsünün sıradan bir unsurudur. Bilinen bir tehdit altında değildir ve insanlar için herhangi bir zehirlilik bildirilmemiştir.

Cinsin daha bilinen bir üyesi olan mavi çiçekli Catananche caerulea, bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir. Catananche lutea ise gösterişsiz boyuna karşın parlak sarı başlarıyla ilkbahar kır çiçekleri arasında kolayca göze çarpar ve tozlaşma için çeşitli böcekleri çeker.