Cataglyphis

Cataglyphis, Formicidae familyasının Formicinae alt familyasına bağlı, çöl karıncaları olarak bilinen bir cinstir. Yüzü aşkın türü bulunan cins Kuzey Afrika, Akdeniz havzası, Orta Doğu ve Orta Asya'nın kurak ve sıcak bölgelerinde yayılış gösterir. İşçiler uzun bacaklı, ince yapılı ve çok hızlı koşan karıncalardır; renkleri türe göre siyah, kırmızımsı ya da iki renkli olabilir. Karın kısmını çoğu zaman yukarı kaldırarak koşmaları dikkat çekicidir.

Bu karıncalar, diğer pek çok canlının dayanamadığı yüksek yüzey sıcaklıklarında, günün en sıcak saatlerinde yiyecek arar. Bu sayede avcılardan kaçınır ve sıcaktan ölmüş böcekleri toplayarak beslenirler. Çoğu tür tek başına yiyecek arar ve feromon izi bırakmaz.

Cins, hayvanlarda yön bulma araştırmalarında önemli bir model gruptur. Özellikle Sahra çöl karıncası Cataglyphis fortis üzerinde yapılan çalışmalar, bu karıncaların güneşin konumunu ve polarize ışığı kullanarak yön belirlediğini, adımlarını sayarak mesafe ölçtüğünü ve yol entegrasyonu denen yöntemle yuvaya düz bir hatla dönebildiğini göstermiştir.

Yuvalarını genellikle açık, kumlu ya da taşlık zeminlerde toprağa kazarlar. Türkiye'nin kurak ve yarı kurak bölgelerinde de cinsin çeşitli türleri bulunur ve yaz aylarında sıcak toprak üzerinde hızla koşarken kolayca gözlenebilir. İnsanlara zararları yoktur; iğneleri bulunmaz ve savunmada formik asit kullanırlar.