Cantharellus cibarius var. cibarius

Cantharellus cibarius var. cibarius, Cantharellales takımının Hydnaceae familyasına bağlı, Türkiye'de horoz mantarı ya da sarıkız gibi adlarla bilinen ünlü yenen mantarın tipik varyetesidir. Cantharellus cinsinin üyeleri gerçek lameller yerine, şapkanın altında sapa doğru inen kalın, çatallanan ve kıvrım biçimli sırtlar taşır. Tür içinde renk ve boyut bakımından farklılık gösteren çeşitli varyeteler tanımlanmıştır; tipik varyete bunların temel biçimidir.

Şapkası genellikle üç ile on santimetre çapında, gençken dışbükey, sonra huni biçimine dönen yapıdadır; kenarı dalgalı ve düzensizdir. Rengi yumurta sarısı ile altın sarısı arasında değişir. Şapkanın altındaki kıvrımlar şapkayla aynı renkte, kalın ve sapa doğru iner. Sap sağlam, dolgun ve aşağıya doğru incelir. Eti beyazımsı ya da soluk sarı, sıkı yapılı olup kayısıyı andıran meyvemsi hoş bir kokuya sahiptir.

Horoz mantarı, meşe, kayın, kestane, çam ve ladin gibi pek çok ağaçla ektomikorizal ortaklık kurar. Bu nedenle ormanlarda, özellikle yosunlu ve asitli topraklarda yetişir ve kültürü yapılamaz. Meyve gövdeleri yazdan sonbahara kadar, genellikle yağışlardan sonra ve gruplar halinde çıkar. Böceklere karşı dayanıklı olduğundan nadiren kurtlanır.

Avrupa ve Asya'nın ılıman ormanlarında geniş yayılış gösterir; Türkiye'de özellikle Karadeniz bölgesinin ormanlarında toplanır ve yurt dışına da satılır. Dünyanın en çok aranan yenen mantarlarından biridir. Gerçek lamelleri olan hafif zehirli Hygrophoropsis aurantiaca ve odun üzerinde kümeler halinde büyüyen zehirli Omphalotus olearius ile karıştırılabileceğinden dikkatle toplanmalıdır.