Cannabis sativa

Cannabis sativa, Rosales takımının Cannabaceae familyasına ait, Türkçede kenevir ya da kendir olarak bilinen tek yıllık otsu bir bitkidir. İnsanlık tarihinde en eski kültür bitkilerinden biri olan kenevir, binlerce yıldır lif, tohum, yağ ve ilaç amacıyla yetiştirilmektedir.

Bitki dik, kalın gövdeli, koşullara ve çeşide bağlı olarak bir metreden beş metreye kadar boylanabilen bir türdür. Yaprakları uzun saplı, el biçiminde, genellikle beş ile dokuz arası mızraksı ve kenarları testere dişli yaprakçıktan oluşur. Bitki çoğunlukla iki evciklidir: erkek bitkiler salkımlar hâlinde polen üreten küçük çiçekler taşır; dişi bitkilerde ise çiçekler sık kümeler hâlinde toplanır ve reçine salgılayan salgı tüyleriyle kaplıdır. Tozlaşma rüzgârla olur; meyvesi küçük, sert kabuklu bir fındıkçıktır ve kenevir tohumu olarak bilinir.

Kenevir gün uzunluğuna duyarlı bir bitkidir ve günlerin kısalmaya başladığı yaz sonunda çiçeklenir. Besince zengin, iyi drene olan toprakları sever; kültürden kaçarak yol kenarlarında, tarla kıyılarında ve terk edilmiş alanlarda yabani olarak da görülebilir. Kökeninin Orta Asya olduğu kabul edilir ve bugün dünyanın birçok bölgesinde yetiştirilir.

Bitkinin lifleri halat, çuval, kâğıt ve dokuma yapımında, tohumları besin ve yağ olarak kullanılır. Dişi çiçeklerdeki reçine, başta THC (tetrahidrokannabinol) olmak üzere psikoaktif etkili kannabinoitler içerir. Bu nedenle kenevirin yetiştirilmesi Türkiye dahil birçok ülkede yasal düzenlemelere tabidir ve izinsiz üretimi ve kullanımı yasaktır.