Calendula suffruticosa

Calendula suffruticosa, papatyagiller (Asteraceae) familyasının Calendula cinsine ait çok yıllık, tabanı odunsulaşabilen otsu bir bitkidir. Calendula cinsi, Türkçede aynısefa olarak bilinen, bahçelerde yaygın olarak yetiştirilen Calendula officinalis'i de içeren, çoğunlukla Akdeniz havzasında yayılış gösteren bir cinstir. Cins adı Latince “ayın ilk günü” anlamına gelen calendae sözcüğünden türetilmiştir ve bu bitkilerin uzun süre, neredeyse her ay çiçek açabilmesine işaret eder.

Papatyagiller (Asteraceae) familyası, dünyada yaklaşık 30.000 türle çiçekli bitkilerin en kalabalık familyalarından biridir. Familyanın ayırt edici özelliği, çok sayıda küçük çiçeğin bir araya gelerek tek bir çiçek gibi görünen başçık (kapitulum) oluşturmasıdır; başçığın dışı yeşil brakte pullarından oluşan bir zarfla çevrilidir. Tohumları çoğunlukla tepesinde ince tüylerden oluşan bir paposa sahip aken meyvelerdir ve rüzgârla kolayca taşınır. Başçıklar arılar, sinekler ve kelebekler gibi pek çok tozlayıcı böcek için önemli bir nektar ve polen kaynağıdır.

Tür adı suffruticosa “yarı çalımsı” anlamına gelir. Bitki genellikle 20–50 cm boylanan, tabandan dallanan, yatık ya da yükselici gövdelere sahiptir. Gövde ve yapraklar salgı tüyleri nedeniyle hafif yapışkan ve aromatiktir. Yaprakları dikdörtgenimsi ya da mızraksı, kenarları bütün ya da seyrek dişlidir. Gövde uçlarında, sarı ya da turuncu dil çiçeklerinden ve ortada daha koyu tüp çiçeklerden oluşan, birkaç santimetre çapında başçıklar bulunur.

Cinsin en ayırt edici özelliklerinden biri meyveleridir: aynı başçık içinde kıvrık, kanatlı ya da dikenli olmak üzere farklı biçimlerde akenler oluşur ve bunların paposu yoktur. Bu farklı meyve tipleri tohumların hayvanlarla, rüzgârla ya da yerçekimiyle farklı yollarla dağılmasını sağlar.

Akdeniz havzasına özgü bir türdür; kıyı kumulları, kayalık kıyılar, makilikler ve kuru açık alanlarda yetişir. Kış ve ilkbahar başta olmak üzere uzun bir dönem boyunca çiçek açabilir ve tozlayıcı böcekler için önemli bir besin kaynağıdır. Tür, çok sayıda alt türe ayrılan değişken bir yapıya sahiptir.