Bracon kopetdagi (Tobias, 1957)

Bracon kopetdagi, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının Braconidae ailesine bağlı Bracon cinsinde yer alan parazitoit bir arı türdür. Tobias tarafından 1957 yılında bilim dünyasına tanıtılmıştır. Halk arasında bilinen yerleşik bir Türkçe adı yoktur; Braconidae üyeleri genel olarak parazitoit arılar ya da brakonid arılar olarak anılır.

Bracon cinsine ait arılar küçük, genellikle birkaç milimetrelik böceklerdir. Vücut rengi türden türe değişmekle birlikte çoğunlukla koyu zemin üzerinde sarı, turuncu veya kırmızı alanlar bulunur. Dişilerin karın ucundaki yumurta koyma borusu, konakçı larvaya ulaşmak için kullanılır ve kimi türlerde vücut uzunluğuna yaklaşabilir. Bu arılar, aile içindeki pek çok akraba gibi, ancak dikkatli morfolojik inceleme ile güvenilir biçimde ayırt edilebilir.

Cinsin üyeleri çoğunlukla dış parazitoittir (ektoparazitoit). Dişi, bitki dokusu içinde, gövdede, tohumda ya da meyvede gizlenmiş bir böcek larvasını bulur, onu zehriyle kalıcı olarak felç eder ve yumurtalarını larvanın üzerine ya da yakınına bırakır. Çıkan arı larvaları konakçıyla dışarıdan beslenerek gelişir ve sonunda pupa olur. Konakçılar arasında özellikle kelebek ve güve tırtılları, böcek (Coleoptera) larvaları ve bazı sinek larvaları bulunur. Erginler çiçeklerde nektar ve polenle beslenir; bu nedenle çiçekli açık alanlarda, çayırlarda ve tarım arazilerinin kenarlarında sıkça görülürler.

Türü tanımlayan araştırmacı, eski Sovyetler Birliği topraklarındaki Braconidae faunası üzerine yaptığı kapsamlı çalışmalarla tanınır; tür Palearktik bölgenin doğu kesimlerinden bilinir. Tür adı, Türkmenistan ile İran arasında uzanan Kopet Dağ sıradağlarına gönderme yapar. Bazı sınıflandırmalarda bu tür Habrobracon cinsi içinde değerlendirilir; Habrobracon, Bracon ile yakın akraba olup bazı yazarlarca onun bir alt cinsi sayılır. Türün yayılışı ve konakçıları hakkında ayrıntılı bilgi sınırlıdır; bu nedenle biyolojisi büyük ölçüde cinsin genel özelliklerinden çıkarılır. Bracon cinsi Türkiye'de de çok sayıda türle temsil edilir ve ülkenin farklı bölgelerinde yürütülen fauna çalışmalarında sıkça kaydedilir.

Braconidae ailesi, dünyada binlerce türüyle zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının en kalabalık gruplarından biridir. Bu ailenin pek çok üyesi, tarım ve orman zararlılarının doğal düşmanı olarak ekosistemlerde önemli bir denge rolü üstlenir. Bracon türleri de zararlı böcek popülasyonlarını baskı altında tutarak biyolojik mücadele açısından değer taşır. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar; iğneleri yalnızca konakçılarını felç etmeye yöneliktir.