Bracon exhilarator (Nees, 1834)

Bracon exhilarator, zar kanatlılar takımında, Ichneumonoidea üst familyasına bağlı Braconidae familyasının Bracon cinsinde sınıflandırılan bir parazitoit arı türüdür. Tür, ilk kez Nees, 1834 tarafından tanımlanmıştır. Halk arasında bu gruptaki böcekler genellikle “parazit arı” ya da “parazitoit arı” olarak anılır.

Bracon türleri genellikle birkaç milimetre boyunda, ince yapılı arılardır. Vücut rengi türe göre siyah, kahverengi, sarı ya da kırmızımsı tonların değişik birleşimlerinden oluşur. Antenler çok segmentlidir ve çoğunlukla vücuttan uzundur. Dişilerin karın ucunda, konak larvaya ulaşmak için kullanılan ve türden türe belirgin uzunluk farkları gösteren bir yumurta koyma borusu (ovipozitör) bulunur. Kanat damarlanması, baş ve göğüs bölgesinin dokusu ile karın halkalarının yapısı tür ayrımında kullanılan başlıca özelliklerdir.

Bracon türleri çoğunlukla dış parazitoittir (ektoparazitoit). Dişi arı, gövde, gövde dokusu, tohum, meyve ya da yaprak içinde gizlenmiş olarak beslenen böcek larvalarını bulur, onları zehriyle kalıcı olarak felç eder ve yumurtalarını konağın üzerine ya da yakınına bırakır. Çıkan larvalar konağı dışarıdan emerek beslenir, gelişimlerini tamamladıktan sonra genellikle bir koza içinde pupa olur. Konaklar arasında başlıca kelebek ve güve tırtılları, kın kanatlı larvaları (özellikle hortumlu böcekler ve odun delen türler) ile bazı sinek ve testereli arı larvaları bulunur. Ergin arılar çiçek nektarı ve bal özü gibi şekerli kaynaklarla beslenir; bu nedenle şemsiyegiller gibi çiçekli bitkilerin çevresinde sıkça görülürler.

Parazitoit arılar, tarım ve orman zararlılarının doğal düşmanları olarak ekosistemlerde önemli bir denge unsurudur. Bracon cinsinin bazı türleri biyolojik mücadele çalışmalarında incelenmiş ya da kullanılmıştır. Bu arılar insanlar için tehlike oluşturmaz; dişilerin yumurta koyma borusu insan derisini delmeye uygun değildir. Cinsin dağılışı neredeyse dünya geneline yayılır ve Palearktik bölge, Türkiye de dahil olmak üzere, çok sayıda türe ev sahipliği yapar.