Bombus subterraneus (Linnaeus, 1758)

Bombus subterraneus, arılar (Apidae) familyasının Bombus cinsinde yer alan bir bombus arısı türüdür. Yer altı yuvaları nedeniyle bu adı alan tür, kısa ve düzgün tüyleri ile oldukça uzun dili sayesinde derin tüplü çiçeklerden, özellikle yonca ve diğer baklagillerden nektar alabilen türler arasındadır. Avrupa'dan Asya'nın içlerine kadar geniş bir alanda yayılış gösterir; Britanya'da yok olduğu kabul edilmiş ve yeniden yerleştirme çalışmalarına konu olmuştur.

Bombus cinsinin üyeleri iri, tıknaz ve yoğun tüylü gövdeleriyle kolayca tanınan sosyal arılardır. Vücut tüyleri siyah, sarı, beyaz, turuncu ya da kızılımsı bantlardan oluşan desenler oluşturur; ancak aynı türün bireyleri arasında bile renk değişkenliği görülebildiğinden türlerin kesin ayrımı çoğu zaman uzman incelemesi gerektirir. Kalın tüy örtüsü ve kas titreşimiyle ısı üretebilmeleri sayesinde serin havalarda ve yüksek dağlarda da etkin olabilirler.

Sosyal yaban arıları olan bu türlerde yaşam döngüsü genellikle yıllıktır. İlkbaharda kışı geçirmiş döllenmiş bir kraliçe uygun bir yuva yeri bulur, ilk işçileri tek başına yetiştirir; koloni yaz boyunca büyür, sezon sonunda yeni kraliçeler ve erkekler üretilir. Yalnızca döllenmiş genç kraliçeler kışı toprakta saklanarak geçirir. Yuvalar çoğunlukla terk edilmiş kemirgen yuvalarında, toprak altında ya da sık bitki örtüsü arasında kurulur.

Bombus türleri yabani bitkilerin ve pek çok kültür bitkisinin son derece önemli tozlayıcılarıdır; çiçeği titreterek polen döktürme yetenekleri özellikle domates gibi bitkilerde etkilidir. Yaşam alanı kaybı, tarım ilacı kullanımı ve iklim değişikliği nedeniyle birçok türün popülasyonu dünya genelinde gerilemektedir. Genel olarak saldırgan değildirler; dişiler iğnelidir ancak yalnızca rahatsız edildiklerinde ya da yuvaları tehdit edildiğinde sokarlar.