Bombus ruderatus (Fabricius, 1775)

Bombus ruderatus, büyük bahçe yaban arısı olarak da anılan, arı ailesi Apidae içinde Megabombus altcinsinde yer alan iri bir türdür. Siyah gövde üzerinde sarı bantlar ve beyaz bir kuyruk ucu bulunur; tamamen siyah bireyler de görülebilir. Uzun yüzü ve çok uzun dili ile tanınır.

Bombus arıları, yani yaban arıları, kalın tüy örtüleri ve kas titreşimiyle vücut ısısı üretebilmeleri sayesinde serin havalarda ve yüksek dağlarda da etkin olabilen böceklerdir. Kafalarının ve dillerinin uzunluğu türden türe değişir; uzun dilli türler derin tüplü çiçekleri, kısa dilli türler ise açık çiçekleri tercih eder. Tıknaz yapıları, tüylü bacakları ve yavaş, gürültülü uçuşlarıyla bal arısından kolayca ayrılırlar.

Çayırlar, tarım alanları ve bahçeler gibi açık alanlarda yaşar. Çok uzun dili sayesinde yonca, bakla ve ballıbabagiller gibi derin tüplü çiçekleri tozlaştırır. Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yayılış gösterir. Kırmızı yoncanın tozlaşması amacıyla Yeni Zelanda'ya, daha sonra da Güney Amerika'ya götürülmüştür.

Koloniler bal arısı kolonilerine göre çok daha küçüktür ve yalnızca bir mevsim sürer. Kışı yalnızca döllenmiş genç kraliçeler geçirir; ilkbaharda her kraliçe tek başına yeni bir yuva kurar, nektar ve polen toplayarak ilk kuşak işçileri yetiştirir. Ardından toplama işini işçiler üstlenir, kraliçe ise yalnızca yumurtlar. Yaz sonuna doğru üreme bireyleri ortaya çıkar ve döngü yeniden başlar.

Doğadaki rolleri büyüktür: çok sayıda yabani çiçekli bitkinin tozlaşması bu arılara bağlıdır ve tarım alanlarında da verimi artırırlar. Çayırların, çiçekli ormanaltı alanların ve dağ bozkırlarının korunması, yaban arısı topluluklarının sürmesi için temel önemdedir. Pestisit kullanımı ve çiçekli alanların daralması, cinsin pek çok üyesi için başlıca tehditler arasında sayılır. İğneleri olsa da insanlara karşı genellikle uysaldırlar.