Bombus pomorum (Panzer, 1805)

Bombus pomorum, elma yaban arısı olarak da anılan, arı ailesi Apidae içinde Thoracobombus altcinsinde yer alan bir türdür. Gövdesi büyük ölçüde siyah tüylüdür ve karnın arka kısmı kırmızımsı renktedir; erkeklerde açık renkli tüyler daha fazladır.

Bombus cinsinin üyeleri iri, tıknaz ve yoğun tüylü gövdeleriyle tanınır. Gövdeyi örten uzun kıllar, sarı, beyaz, kırmızı, turuncu ve siyah renklerin oluşturduğu bantlar hâlinde dizilir; bu renk desenleri türlerin ayırt edilmesinde önemlidir, ancak aynı tür içinde bile değişkenlik gösterebildiğinden kesin tanı çoğu zaman uzman incelemesi gerektirir. Dişilerin arka bacaklarında polen taşımaya yarayan polen sepeti bulunur, erkeklerde ise iğne yoktur.

Açık çayırları, otlakları ve tarım alanlarının çiçekli kenarlarını tercih eder. Uzun dilli bir türdür ve özellikle baklagilleri ziyaret eder. Avrupa'dan Batı ve Orta Asya'ya kadar yayılış gösterir; batı Avrupa'nın bazı bölgelerinde çok azalmış ya da yok olmuştur.

Toplumsal yaşam döngüsü tek yıllıktır. İlkbaharda kış uykusundan çıkan döllenmiş kraliçe, çoğunlukla toprak altındaki eski kemirgen yuvaları, çalı dipleri ya da ot yığınları gibi korunaklı yerlerde yuva kurar. Balmumundan yaptığı hücrelere yumurta bırakır ve ilk işçileri kendisi besler. Yaz boyunca birkaç düzinden birkaç yüze kadar bireye ulaşabilen koloni, mevsim sonunda yeni kraliçeler ve erkekler üretir. Çiftleşen genç kraliçeler kışı toprakta geçirirken eski koloni dağılır.

Yaban arıları yabani bitkilerin ve pek çok tarım bitkisinin, özellikle baklagillerin, domatesin ve meyve ağaçlarının önemli tozlayıcılarıdır. Çiçeği titreştirerek polen bırakmasını sağlayan titreşimli tozlama yapabilmeleri onları değerli kılar. Yaşam alanı kaybı, yoğun tarım, böcek ilaçları ve iklim değişikliği nedeniyle birçok Bombus türünün popülasyonu dünyanın çeşitli bölgelerinde azalmaktadır. Dişiler iğnelidir, ancak saldırgan değildir ve yalnızca rahatsız edildiklerinde sokarlar.