Bombus mendax (Gerstäcker, 1869)

Bombus mendax, arı ailesi Apidae içinde yer alan ve Mendacibombus altcinsine adını veren bir yaban arısı türüdür. Bu altcins, yaban arılarının evrimsel olarak en eski soy hatlarından biri kabul edilir. Tür, Avrupa'nın yüksek dağlarında, özellikle Alpler ve Pireneler gibi sıradağlarda yaşar.

Bombus cinsinin üyeleri iri, tıknaz ve yoğun tüylü gövdeleriyle tanınır. Gövdeyi örten uzun kıllar, sarı, beyaz, kırmızı, turuncu ve siyah renklerin oluşturduğu bantlar hâlinde dizilir; bu renk desenleri türlerin ayırt edilmesinde önemlidir, ancak aynı tür içinde bile değişkenlik gösterebildiğinden kesin tanı çoğu zaman uzman incelemesi gerektirir. Dişilerin arka bacaklarında polen taşımaya yarayan polen sepeti bulunur, erkeklerde ise iğne yoktur.

Ağaç sınırının üzerindeki alpin çayırlarda ve kayalık yamaçlarda bulunur. Uzun dilli bir türdür ve derin tüplü dağ çiçeklerini ziyaret eder. Kolonileri görece küçüktür. Dar ve yüksek rakımlı yayılışı nedeniyle iklim değişikliğine karşı duyarlı olduğu düşünülmektedir.

Toplumsal yaşam döngüsü tek yıllıktır. İlkbaharda kış uykusundan çıkan döllenmiş kraliçe, çoğunlukla toprak altındaki eski kemirgen yuvaları, çalı dipleri ya da ot yığınları gibi korunaklı yerlerde yuva kurar. Balmumundan yaptığı hücrelere yumurta bırakır ve ilk işçileri kendisi besler. Yaz boyunca birkaç düzinden birkaç yüze kadar bireye ulaşabilen koloni, mevsim sonunda yeni kraliçeler ve erkekler üretir. Çiftleşen genç kraliçeler kışı toprakta geçirirken eski koloni dağılır.

Yaban arıları yabani bitkilerin ve pek çok tarım bitkisinin, özellikle baklagillerin, domatesin ve meyve ağaçlarının önemli tozlayıcılarıdır. Çiçeği titreştirerek polen bırakmasını sağlayan titreşimli tozlama yapabilmeleri onları değerli kılar. Yaşam alanı kaybı, yoğun tarım, böcek ilaçları ve iklim değişikliği nedeniyle birçok Bombus türünün popülasyonu dünyanın çeşitli bölgelerinde azalmaktadır. Dişiler iğnelidir, ancak saldırgan değildir ve yalnızca rahatsız edildiklerinde sokarlar.