Bombus humilis (Illiger, 1806)

Bombus humilis, arı ailesi Apidae içinde yer alan bir yaban arısı türüdür ve Thoracobombus altcinsine aittir. Orta büyüklükte bir türdür; gövdesi çoğunlukla sarımsı kahverengi ya da kızılımsı tüylerle örtülüdür ve karnın ön kısmında koyu kahverengimsi bir bant bulunabilir. Görünüşü bazı yakın türlere çok benzediğinden arazide tanınması güçtür.

Bombus cinsinin üyeleri iri, tıknaz ve yoğun tüylü gövdeleriyle tanınır. Gövdeyi örten uzun kıllar, sarı, beyaz, kırmızı, turuncu ve siyah renklerin oluşturduğu bantlar hâlinde dizilir; bu renk desenleri türlerin ayırt edilmesinde önemlidir, ancak aynı tür içinde bile değişkenlik gösterebildiğinden kesin tanı çoğu zaman uzman incelemesi gerektirir. Dişilerin arka bacaklarında polen taşımaya yarayan polen sepeti bulunur, erkeklerde ise iğne yoktur.

Açık, çiçekçe zengin çayırları, kuru otlakları ve kıyı otlaklarını tercih eder. Yuvasını genellikle toprak yüzeyinde, ot ve yosun arasında kurar. Avrupa'dan Orta Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir; batı Avrupa'nın bazı bölgelerinde yaşam alanı kaybı nedeniyle azaldığı bildirilmektedir.

Toplumsal yaşam döngüsü tek yıllıktır. İlkbaharda kış uykusundan çıkan döllenmiş kraliçe, çoğunlukla toprak altındaki eski kemirgen yuvaları, çalı dipleri ya da ot yığınları gibi korunaklı yerlerde yuva kurar. Balmumundan yaptığı hücrelere yumurta bırakır ve ilk işçileri kendisi besler. Yaz boyunca birkaç düzinden birkaç yüze kadar bireye ulaşabilen koloni, mevsim sonunda yeni kraliçeler ve erkekler üretir. Çiftleşen genç kraliçeler kışı toprakta geçirirken eski koloni dağılır.

Yaban arıları yabani bitkilerin ve pek çok tarım bitkisinin, özellikle baklagillerin, domatesin ve meyve ağaçlarının önemli tozlayıcılarıdır. Çiçeği titreştirerek polen bırakmasını sağlayan titreşimli tozlama yapabilmeleri onları değerli kılar. Yaşam alanı kaybı, yoğun tarım, böcek ilaçları ve iklim değişikliği nedeniyle birçok Bombus türünün popülasyonu dünyanın çeşitli bölgelerinde azalmaktadır. Dişiler iğnelidir, ancak saldırgan değildir ve yalnızca rahatsız edildiklerinde sokarlar.