Bombus handlirschianus (Vogt, 1909)

Bombus handlirschianus, Apidae familyasının Bombus cinsine bağlı bir bambul arısı türüdür. Bambul arıları iri, tıknaz ve yoğun tüylü yapılarıyla tanınan, koloni halinde yaşayan arılardır. Tür, 1909 yılında Vogt tarafından tanımlanmıştır ve dar bir yayılış alanına sahip dağ türleri arasındadır.

Bambul arıları serin iklime iyi uyum sağlamış böceklerdir; kalın tüyleri ve uçuş kaslarını titreterek ısı üretebilmeleri sayesinde düşük sıcaklıklarda ve yüksek rakımlarda da etkinlik gösterebilirler. Bu türde siyah zemin üzerinde açık renkli tüy bantları ve açık renkli bir karın ucu bulunur. Bambul arılarında renk deseni türler arasında benzeşebildiğinden kesin tanı için ayrıntılı inceleme gerekebilir.

Koloni ilkbaharda kışı tek başına geçirmiş döllenmiş bir ana arı tarafından kurulur. Ana arı yuvasını toprak altındaki boşluklarda ya da korunaklı yerlerde yapar, mumdan hücreler oluşturur ve ilk işçileri yetiştirir. Yaz boyunca işçiler çoğalır; mevsim sonunda yeni ana arılar ve erkekler üretilir. Yeni ana arılar çiftleşip kışı geçirirken eski koloni dağılır. Dağlarda uçuş dönemi kısa olduğundan koloni gelişimi de hızlı gerçekleşir. Dağ çayırlarındaki baklagiller, ballıbabagiller ve diğer çiçekler başlıca besin kaynaklarıdır.

Bombus handlirschianus, Kafkasya ve çevresindeki dağlık alanlarda, Kuzeydoğu Anadolu'yu da kapsayan bölgede yayılış gösterir. Yüksek dağ çayırlarının önemli tozlayıcılarındandır. Dar yayılışlı dağ türleri, iklim değişikliği ve aşırı otlatma gibi baskılara karşı özellikle duyarlıdır. Saldırgan değildir, ancak yuvası rahatsız edildiğinde sokabilir. Bambul arıları, kanat kaslarını titreştirerek çiçeklerin polen keselerinden polen dökülmesini sağlayan titreşimli tozlaşma yeteneğine sahiptir; bu özellik domates gibi bazı bitkilerin tozlaşmasında önemlidir. Ayrıca bal arılarına göre daha serin ve bulutlu havalarda da çalışabilirler.