Bombus cullumanus (Kirby, 1802)

Bombus cullumanus, Apidae familyasının Bombus cinsine bağlı bir bambul arısı türüdür. Bambul arıları iri, tıknaz ve yoğun tüylü yapılarıyla tanınan, koloni halinde yaşayan arılardır. Tür, 1802 yılında Kirby tarafından tanımlanmıştır ve Avrupa'nın en çok azalmış bambul arılarından biri olarak bilinir.

Bu türün dişileri büyük ölçüde siyah tüylüdür ve karın ucu kızıl-turuncu renktedir; bu bakımdan taş bambul arısı (Bombus lapidarius) ile karıştırılabilir. Erkekler ise daha açık renklidir; sarı tüyler ve açık renkli bantlar taşırlar. Kısa dilli türler arasında yer alır. Bambul arılarında renk deseni türler arasında benzeşebildiğinden kesin tanı için ayrıntılı inceleme gerekebilir.

Tür, çiçekçe zengin açık çayırları, otlakları ve kireçli toprakları tercih eder; yonca ve diğer baklagiller önemli besin kaynaklarıdır. Koloni ilkbaharda kışı tek başına geçirmiş döllenmiş bir ana arı tarafından kurulur. Ana arı genellikle toprak yüzeyinde ya da toprak altındaki korunaklı boşluklarda yuva yapar, mumdan hücreler oluşturur ve ilk işçileri yetiştirir. Yaz boyunca işçiler çoğalır; mevsim sonunda yeni ana arılar ve erkekler üretilir.

Bombus cullumanus geçmişte Batı Avrupa'dan Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya'ya kadar geniş bir alanda bulunuyordu. Ancak geleneksel çayırların yok olması ve tarımın yoğunlaşması sonucu Batı Avrupa'daki popülasyonlarının büyük bölümü ortadan kalkmış, tür Britanya'da tamamen yok olmuştur. Avrupa'da kritik derecede tehlike altında kabul edilmektedir. Saldırgan değildir, ancak yuvası rahatsız edildiğinde sokabilir. Bambul arıları, kanat kaslarını titreştirerek çiçeklerin polen keselerinden polen dökülmesini sağlayan titreşimli tozlaşma yeteneğine sahiptir; bu özellik domates gibi bazı bitkilerin tozlaşmasında önemlidir. Ayrıca bal arılarına göre daha serin ve bulutlu havalarda da çalışabilirler.